ငရဲေခြးႀကီး လြတ္ေနၿပီ

ပံု – အိုးေဝမဂၢဇင္း စာတည္းအဖဲြ႕ (၁၉၃၆)

ပံု – ေက်ာင္းသားသမဂၢ အလုပ္အမႈေဆာင္မ်ား (၁၉၃၆)

၁၉၃၆ ခုနစ္ ဇႏၷဝါရီလထုတ္ အိုးေဝမဂၢဇင္းမွာ ေရးသားပံုႏွိပ္ခဲ့တဲ့ ငရဲေခြးႀကီး လြတ္ေနၿပီ ဆိုတဲ့ ေပးစာတစ္ေစာင္နဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး မူရင္းေရးသားသူ (ညိဳျမ) ရဲ႕ နာမည္ကို မေဖာ္ထုတ္ေပးတဲ့အတြက္ ၁၉၃၆ ခုနစ္ ေဖေဖာ္ဝါရီလမွာ ဗိုလ္ခ်ဳပ္ေအာင္ဆန္းနဲ႔ အတူ ဦးႏုကိုပါ တကၠသိုလ္ကေန ထုတ္ပယ္ပစ္လိုက္တယ္။ အိုးေဝမဂၢဇင္းဟာ တကၠသိုလ္ ေက်ာင္းသား သမဂၢအဖြဲ႕က ထုတ္ေဝတဲ့ မဂၢဇင္း တစ္ေစာင္ျဖစ္တယ္။ ေနာက္ၿပီး ဗိုလ္ခ်ဳပ္ေအာင္ဆန္းဟာ တကၠသိုလ္ေက်ာင္းသား သမဂၢအဖြဲ႕ရဲ႕ အတြင္းေရးမွဴးလည္းျဖစ္၊ အုိးေဝမဂၢဇင္းရဲ႕ အယ္ဒီတာလည္း ျဖစ္တာေၾကာင့္ သူ႕မွာ အဓိက တာဝန္ရွိတယ္ဆိုၿပီး သူတို႔ကုိ ေက်ာင္းထုတ္ပစ္ခဲ့ပါတယ္။ အဲဒီလို ေက်ာင္းထုတ္ပစ္လုိက္လို႔ ဆိုၿပီး တကၠသိုလ္ေက်ာင္းသားေတြ ဝိုင္းဝန္း ဆႏၵျပရာက ဒုတိယေက်ာင္းသား သပိတ္ေပၚေပါက္လာတယ္။ အဲဒီလို ျမန္မာသမိုင္းမွာ အင္မတန္မွ အေရးပါတဲ့ စာတစ္ပုဒ္ကို ေရးသားခဲ့တဲ့ နဂိုမူအတုိင္း ျပန္လည္ခံစားႏုိင္ေစဖို႔ မွ်ေဝေပးလိုက္ပါတယ္။ အေပ်ာက္မပ်က္ ထိန္းသိမ္းထားတဲ့ သေဘာလည္း ပါပါတယ္။ အခုေခတ္ လူငယ္ အမ်ားစုဟာ ဒီစာကို ဖတ္ဖူးၾကေတာ့မွာ မဟုတ္ပါဘူး။ အဂၤလိပ္လို မူရင္း အေရးအသားနဲ႔ မွ်ေဝေပးလိုက္ပါတယ္။
The Hell-Hound at Large

Escaped from Awizi, a devil in the form of a black dog. Had been during his brief span on earth a base object of universal odium and execration, sentenced to Eternal Damnation for Treachery, Theft, Presumption, Intrigue, Pettifogging, Sadism, Churlishness, Vulgarity, etc. A pimping knave with avuncular pretensions to some cheap wiggling wenches from a well-known Hostel, he was also a hectic popularity-hunter, shamming interest in Games, Concerts, Associations, etc., menacing the public placed with his unwanted presence though generally welcomed everywhere as small-pox. His only distinguishing marks have been the abominable V.D. ulcers on his neck and buboes due to copulation with his own wife.

Will finder please kick him back to Hell?

Yamamin

From: “Oway” or The Voice of Peacock, Voice of the RUSU, Jan. 1936; Vol 5, No. 1, p. 56. Points from Letters.

ျမန္မာ့က်ား

ေခါင္းစဥ္ကို ဖတ္ၿပီး ျမန္မာ့က်ားဆိုလို႔ အေကာင္ႀကီးႀကီး အၿမီးရွည္ရွည္နဲ႔ သတၱဝါကို ေျပးျမင္မိၾကေတာ့မယ္ ထင္တယ္။ က်ေနာ္ ဆိုလုိခ်င္တာက အေကာင္လည္း မႀကီးဘူး၊ အၿမီးလည္း မပါတဲ့ က်ားပါ။ က်ားကစားနည္းကို ဆိုလိုတာပါ။ ဒါဆို မ်က္လံုးထဲ ျမင္ၿပီထင္တယ္။ အေရာင္တစ္ကြက္ ေျပာင္တစ္ကြက္နဲ႔ ကြက္ၾကား ဆြဲထား ဘန္းျပားေပၚမွာ ဇယ္ေတြကို တေဇာင္းေလး ေစာင္းငမ္းေစာင္းငမ္း ေရႊ႕ရတဲ့ ကစားနည္းေပါ႔ဗ်ာ။ ဒီကစားနည္းက အားလံုး သိေနၿပီးသားမို႔ ဘာေတြမ်ား ထပ္ေရးစရာ လုိပါလိမ့္မလဲလို႔ ေတြးေနမိလိမ့္မယ္။ ဟုတ္ပါတယ္။ ေရးစရာ မရွိပါဘူး။ အဲ ဒါေပမယ့္ က်ေနာ္ ေခါင္းစဥ္တပ္ထားတာ “ျမန္မာ့က်ား” တဲ့။ အဓိပၸာယ္က ျမန္မာ့႐ိုးရာ က်ားကစားနည္းကို ဆုိလိုတာပါ။ က်ေနာ္တို႔ အမ်ားစုက ခုနေျပာတဲ့ ေစာင္းငမ္းေစာင္းငမ္း သြားေနတဲ့ က်ားကို Made in Myanmar ထင္ေနၾကတာ။ တကယ္ေတာ့ အဲဒါ သြင္းကုန္ႀကီးဗ်။ အင္ပို႔ လုပ္ထားတာ။ ဒါေၾကာင့္ က်ေနာ္က က်ေနာ္တုိ႔ရဲ႕ ျမန္မာ့႐ိုးရာ က်ားကစားနည္းကို နည္းနည္း တင္ျပခ်င္ပါတယ္။

အပြင့္လင္းဆံုး ဝန္ခံရရင္ က်ေနာ္လည္း ျပည္တြင္းျဖစ္ က်ား ရွိမွန္း သိတာ မၾကာေသးဘူးဗ်။ တစ္ေန႔က စာအုပ္ျပပြဲ ရွိလို႔ က်ေနာ္ သြားၾကည့္ျဖစ္တယ္။ ႏွင္းဆီကုန္း ဘုိးဘြားရိပ္သာမွာ လုပ္တာ။ ထံုးစံအတုိင္း စာအုပ္ေတြကေတာ့ သားေရယိုစရာ ခ်ည္းပါပဲဗ်ာ။ လိုခ်င္လိုက္ေတာ့ ေရွးေဟာင္းစာအုပ္၊ ေအာ္လုိက္တဲ့ ေစ်းကလည္း ျပဲလန္ေနတာပဲ။ ေစ်းတစ္ခါ ေျပာလုိက္တုိင္း ကိုင္ထားတဲ့ စာအုပ္ကို လြတ္မက်ေအာင္ မနည္း ဆုတ္ထားရတယ္။ ဒီေတာ့ ဝယ္မယ္ဆိုတာထက္ ျမည္းမယ္ဆိုတဲ့ အာသီသက ပိုျပင္းထန္သြားတယ္။ တတ္ႏိုင္တဲ့ ေစ်းရေအာင္ ဆစ္ၾကည့္တယ္။ ရရင္ ဝယ္လုိက္တယ္။ မရရင္ေတာ့ ေကာက္ျမည္းလုိက္တယ္ေပါ႔။ မန္းေလးက ထိုးမုန္႔တန္းလို မဝယ္ဘဲ အျမည္းစားလုိ႔ရတယ္။ အဟက္။ ဟိုေလွ်ာက္ၾကည့္ ဒီေလွ်ာက္ၾကည့္ရင္းနဲ႔ ဦးသိန္းဇံ ျပဳစုထားတဲ့ ျမန္မာ့ယဥ္ေက်းမႈ သုတပေဒသာ ဆုိတဲ့ စာအုပ္ကို သြားေတြ႕တယ္။ နည္းနည္း ျမည္းၾကည့္လိုက္တာနဲ႔ လက္က မခ်ခ်င္ေတာ့ဘူး။ အားပါးပါး က်ေနာ္ ၾကားေတာင္ မၾကားဖူးတဲ့ အေၾကာင္းအရာေတြနဲ႔ က်ေနာ္ စနစ္တက် သိခ်င္တဲ့ အေၾကာင္းအရာေတြ ေရးထားေတာ့ ဝယ္မယ္ဆိုၿပီး ေစ်းေမးလိုက္တာ ငုတ္တုတ္ေမ့သြားတယ္။ အဲဒီအထဲမွာပဲ က်ေနာ္ က်ားကစားနည္းအေၾကာင္းကို ဖတ္လိုက္ရတယ္။ ဝယ္က ဝယ္ခ်င္၊ ေစ်းက မေပးခ်င္နဲ႔ ဆုိင္ကေန ထြက္ခဲ့လိုက္တယ္။ တစ္ဆိုင္ဝင္ တစ္ဆုိင္ထြက္ရင္း ေနာက္တစ္ေနရာမွာ သြားေတြ႕လိုက္ေတာ့ ႀကိဳက္ေစ်း ဆစ္လို႔ ရသြားတယ္။ က်ေနာ္ ဒီထက္ ပို စိတ္ဝင္စားတဲ့ စာအုပ္က ေက်းလက္ေပ်ာ္ရႊင္မႈ ဆိုတဲ့ စာအုပ္ပါ။ အဲဒီ စာအုပ္ထဲမွာ ေက်းလက္ကစားနည္းေတြ အေၾကာင္းကို သုေတသန ျပဳထားတယ္။ စာအုပ္ကို ေတြ႕ေပမယ့္ ေစ်းေအာ္လို႔ မဝယ္ျဖစ္ခဲ့ပါဘူး။ အဲ … ေျပာရင္းနဲ႔ ဘယ္ေရာက္သြားလဲ မသိဘူး။ အခု က်ေနာ္ တင္ျပခ်င္တာက ဦးသိန္းဇံ ေရးသားထားတဲ့ ျမန္မာ့ယဥ္ေက်းမႈ သုတပေဒသာ ဆုိတဲ့ စာအုပ္ထဲကပါ။ စာေရးသူရဲ႕ ရည္ရြယ္ခ်က္ကလည္း ျမန္မာျပည္သူေတြ ကိုယ့္ရဲ႕ ႐ိုးရာက်ားကစားနည္းကို ရွိေလမွန္းေတာင္ မသိေတာ့လို႔ ထုတ္ေဖာ္တင္ျပျခင္း ျဖစ္ပါတယ္တဲ့။ သူရဲ႕ ရည္ရြယ္ခ်က္ေလး ပိုၿပီး အထေျမာက္သြားေအာင္ က်ေနာ္ကလည္း ထပ္ၿပီး ေဖာက္သည္ခ်လိုက္ပါတယ္။

ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ ဘယ္အခ်ိန္ကတည္းက စၿပီး က်ားကစားသလဲ ဆိုတာကို သမိုင္းအေထာက္အထားအရ သိရတာက က်စြာမင္းႀကီး လက္ထက္မွာ ျဖစ္ပါတယ္။ သူ႔ထက္ ေစာၿပီးေတာ့ မွတ္တမ္းေတြမွာ မေတြ႕ရပါဘူး။ ျမန္မာ့႐ိုးရာ က်ားကစားနည္း စုစုေပါင္း ေလးနည္း ရွိပါတယ္။

  1. ရွစ္ကြက္က်ား
  2. ေလးကြက္က်ား
  3. သံုးထပ္က်ား နဲ႔
  4. လက်ား (သု႔ိ) အိမ္သာက်ား တုိ႔ပဲ ျဖစ္ပါတယ္။

ကစားဘန္း အကြက္ အေရအတြက္ ကဲြျပားသလို၊ ဥပေဒသေတြလည္း ကြဲျပားၾကပါတယ္။ ကစားနည္း ေလးမ်ဳိးစလံုးဟာ အခုခ်ိန္ဆို ကြယ္ေပ်ာက္သြားၿပီလို႔ ေျပာလို႔ရပါတယ္။ အင္မတန္မွ ႏွေျမာစရာ ေကာင္းပါတယ္။ ကစားနည္းေတြကို ေလ့လာၾကည့္မယ္ဆိုရင္ လက္ရွိ အမ်ား ကစားေနတဲ့ က်ားကစားနည္းထက္ အမ်ားႀကီး အဆင့္ျမင့္တယ္ဆိုတာ ေတြ႕ရပါလိမ့္မယ္။ ကဲ … က်ေနာ္တို႔ ရွစ္ကြက္က်ားကေန စ ေလ့လာၾကည့္ရေအာင္ဗ်ာ။

<<<< ရွစ္ကြက္က်ား >>>>

က်ားဘန္း ဖြဲ႔စည္းပံု
နာမည္နဲ႔ လိုက္ေအာင္ပဲ အလ်ားရွစ္ကြက္ အနံရွစ္ကြက္ ရွိတဲ့ အကြက္ေတြနဲ႔ ဖြဲ႕စည္းထားတဲ့ က်ားဘန္းကို သံုးၿပီး ေဆာ့ရပါတယ္။ ပံုမွန္ ကစားေနတဲ့ က်ားဘန္းက အကြက္ေရ အတူတူပါပဲ။ ထူးတာက ရွစ္ကြက္က်ားမွာ တစ္ကြက္ျခားဆီ အေရာင္ျခယ္စရာ မလိုပါဘူး။

ဇယ္မ်ား ေနရာခ်ျခင္း
အကြက္အေရအတြက္ တူေပမယ့္ က်ား ေနရာခ်ပံုေတာ့ မတူပါဘူး။ စာဖတ္သူအားလံုး ပံုမွန္ က်ားကစားနည္းနဲ႔ ရင္းႏွီးၿပီးသားလို႔ ယူဆမိလို႔ အဲဒီနည္းနဲ႔ ႏႈိင္းယွဥ္ၿပီး ေျပာသြားပါ႔မယ္။ အျဖဴအမဲ က်ားႏွစ္ေရာင္ ရွိတယ္ ဆိုပါစို႔။ က်ေနာ္ သိၿပီးသား နည္းနဲ႔ဆို က်ားကို တစ္ကြက္ျခားစီ သံုးတန္း ခ်ရပါတယ္။ စုစုေပါင္း က်ား (၁၂) ေကာင္ေပါ႔။ အခု ရွစ္ကြက္က်ားက အဲလို မဟုတ္ဘူးဗ်။ စုစုေပါင္း (၁၈) ေကာင္ ရွိပါတယ္။ ပထမဆံုးတန္းမွာ ရွစ္ကြက္စလံုး က်ားတစ္ေကာင္စီ ခ်ရတယ္။ ဒုတိယတန္းလည္း ရွစ္ေကာင္။ တတိယတန္းက် ဘယ္ဘက္ အစြန္းဆံုး အကြက္နဲ႔ ညာဘက္ အစြန္ဆံုး အကြက္ ႏွစ္ကြက္ပဲမို႔ ႏွစ္ေကာင္။ တစ္ဘက္ဆီကို က်ား စုစုေပါင္း (၁၈) ေကာင္စီနဲ႔ ေဆာ့ရပါတယ္။ ေျပာတာ မရွင္းရင္ ပံုမွာ ၾကည့္ၾကည့္ပါ။

ဇယ္အကြက္ေရႊ႕ပံု
က်ေနာ္တို႔ ျမင္ေနက် ကစားနည္းက က်ားေတြကို ေရႊ႕ခ်င္ရင္ တစ္ေဇာင္း သြားရပါတယ္။ က်ားတစ္ေကာင္ရဲ႕ သြားႏိုင္တဲ့ ဦးတည္ရာက ႏွစ္ဖက္ပဲ ရွိပါတယ္။ ဘာလို႔လဲဆို ေနာက္ျပန္ဆုတ္လို႔ မရလို႔ပါ။ ရွစ္ကြက္က်ားမွာေတာ့ အေတာ္ေလး ပံုစံကြဲသြားပါတယ္။ တေဇာင္းသြားလို႔ မရေတာ့ဘဲ တည့္တည့္ပဲ သြားရပါမယ္။ ေနာက္ျပန္သြားလို႔ ရတာေၾကာင့္ ဦးတည္ရာက စုစုေပါင္း ေလးဖက္ ရွိပါတယ္။ ဘယ္၊ ညာ၊ အထက္၊ ေအာက္ ႀကိဳက္သလို သြားလို႔ရတဲ့အျပင္ ျမင္ဖူးေနက် ကစားနည္းလို တစ္ကြက္ခ်င္း ေရြ႕ရတာ မဟုတ္ဘဲ လိုအပ္ရင္ သံုးေလးငါးကြက္ ေရႊ႕ပိုင္ခြင့္ ရွိပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ အေရွ႕မွာ အတားအဆီး မရွိရင္ေပါ႔။ လြတ္ေနတဲ့ အကြက္အထိ ေရႊ႕ႏိုင္ပါတယ္။ ပံုမွာ ၾကည့္ၾကည့္ပါ။ အနီဘက္က စ ကစားမယ္ ဆုိပါစို႔။ ပထမဆံုး အေနနဲ႔ အနီဘက္က C1 က က်ားဟာ E1 ဆီ ႏွစ္ကြက္ ေရႊ႕လိုက္တယ္။ ဒုတိယအေနနဲ႔ အနက္ကလည္း F8 ကေန D8 ဆီ ႏွစ္ကြက္ လိုက္ေရႊ႕တယ္။ တတိယအေနနဲ႔ အနီက E1 ကေန E8 ဆီ ညာဘက္ ရွစ္ကြက္ ေရႊ႕လိုက္တယ္။

အေကာင္စားျခင္း
အရင္ ကစားနည္းက တစ္ဖက္က က်ားကို စားေတာ့မယ္ ဆိုရင္ က်ားတစ္ေကာင္ ခုန္အုပ္သလို စားရပါတယ္။ တစ္ဖက္လူ က်ားရဲ႕ တစ္ကြက္ေက်ာ္မွာ ေနရာလြတ္ရွိရင္ စားပိုင္ခြင့္ ရွိတယ္။ ရွစ္ကြက္က်ားမွာေတာ့ က်ားစားနည္း ႏွစ္မ်ဳိး ရွိပါတယ္။ တစ္မ်ဳိးက ညႇပ္စားနည္း နဲ႔ ေနာက္တစ္မ်ဳိးက ထိုးစားနည္းပါ။ ညႇပ္စားနည္း ဆိုတဲ့ နာမည္အတိုင္းပဲ ကိုယ့္က်ားႏွစ္ေကာင္နဲ႔ ညႇပ္ၿပီး စားရပါတယ္။ ထုိးစားနည္းကေတာ့ တစ္ဖက္လူရဲ႕ က်ားႏွစ္ေကာင္ၾကားထဲ ထိုးဝင္ၿပီး စားလိုက္တာပါ။ အထက္က ပံုကို ၾကည့္ၾကည့္ပါ။ တတိယ ေရႊ႕တဲ့အလွည့္မွာ အနီက E1 ကေန E8 ကို ေရႊ႕လိုက္တဲ့အတြက္ D8 မွာ ရွိတဲ့ အနက္က်ားဟာ E8 က်ားနဲ႔ C8 အနီက်ားႏွစ္ေကာင္ရဲ႕ အညႇပ္ကို ခံလိုက္ရတာေၾကာင့္ D8 က်ား ေသပါတယ္။ သေဘာက E8 က်ားနီက C8 က်ားနီရဲ႕ အကူအညီနဲ႔ D8 က်ားနက္ကို စားလိုက္တယ္။ အဲဒါကို ညႇပ္စားနည္းလို႔ ေခၚပါတယ္။

ထိုးစားနည္းကို နားလည္ႏိုင္ဖို႔ အထက္က ပံုကို ၾကည့္ၾကည့္ပါဦး။ တကယ္လို႔ က်ားနက္ဟာ G5 ကေန B5 ေနရာကို ေရႊ႕လိုက္မယ္ဆိုရင္ B4 က်ားနဲ႔ B6 က်ား ႏွစ္ေကာင္လံုး ေသပါတယ္။ အဲဒါကို ထုိးစားတယ္လို႔ ေခၚပါတယ္။ အဲဒီမွာ သတိျပဳစရာ ရွိလာပါတယ္။ လက္ရွိအေျခအေနအရ xxxxox-x ျဖစ္ေနလို႔ o ရဲ႕ ေဘးႏွစ္ဘက္ x ႏွစ္ေကာင္ အစားခံရတယ္။ တကယ္လို႔ xxxoxx-x ျဖစ္ေနရင္ေတာ့ o ရဲ႕ ဘယ္ဘက္က x ႏွစ္ေကာင္နဲ႔ ညာဘက္က x ႏွစ္ေကာင္၊ စုစုေပါင္း ေလးေကာင္ အစားခံရမယ္။ ေနာက္ အေျခအေနတစ္ခုက xxxoxxxx ဆိုရင္ေတာ့ ဘယ္ဘက္သံုးေကာင္နဲ႔ ညာဘက္သံုးေကာင္ စုစုေပါင္း ေျခာက္ေကာင္ အစားခံရမယ္ဗ်။ တစ္ခု သတိထားရမွာက ၾကားမွာ ကြက္လပ္ ျခားေနရင္ စားလို႔ မရပါဘူး။ ေနာက္တစ္ခုက ေထာင့္ကပ္ေနတဲ့ အေကာင္ေတြကို ဘယ္လိုနည္းနဲ႔မွ စားလို႔ မရပါဘူး။

ပံုမွန္ျမင္ေနက် က်ားကစားနည္းမွာ ႏွစ္ေကာင္႐ိုက္၊ သံုးေကာင္႐ိုက္၊ ေလးေကာင္႐ိုက္ေတြ ရွိသလို ရွစ္ကြက္က်ားမွာလည္း အစုလိုက္ အျပံဳလိုက္ စားလို႔ရပါတယ္။ ထူးျခားတာတစ္ခုက ရွစ္ကြက္က်ားက ရန္သူက်ားေတြ ကပ္ေနမွ စားလို႔ရၿပီး ျမင္ေနက် ကစားနည္းကေတာ့ တစ္ကြက္စီျခားေနမွ စားလုိ႔ရတာပါ။

ေအာင္ပြဲခံျခင္း
ထံုးစံအတိုင္း က်ားကုန္သြားရင္ မကုန္တဲ့ဘက္က အႏိုင္ရတာေပါ႔။ ဒါေတာ့ အတူတူပါပဲ။ ေနာက္တစ္ခုက ကိုယ့္က်ားေတြ တစ္ခုမွ လႈပ္လို႔ မရေတာ့ရင္လည္း ႐ႈံးပါတယ္။

ကဲ … ကစားနည္း ဥပေဒကေတာ့ ဒါပဲဗ်။ အေကာင္စားရတဲ့ ပံုစံ ဆန္းျပားေတာ့ အေတာ္ေလး ပညာသားပါတယ္။ တ႐ုတ္က်ားကစားနည္း တစ္မ်ဳိး ျဖစ္တဲ့ ေဝခ်ီ (GO) နဲ႔ သြားဆင္ပါတယ္။ ေဝခ်ီကလည္း ရန္သူကို စစ္တိုက္သလို ညႇပ္ပူညႇပ္ပိတ္ ဖမ္းၿပီး စားရတာပါ။ က်ေနာ္တို႔ ကစား႐ိုး က်ားနဲ႔ မတူတာက ရွစ္ကြက္က်ားမွာ ကင္းမရွိပါဘူး။ က်ားတစ္ေကာင္ခ်င္းစီရဲ႕ Rank အဆင့္အတန္းက အတူတူပါပဲ။ တဖက္က ညႇပ္စားဖို႔ ျပင္ေနတဲ့ အကြက္ကို တန္ျပန္တုိက္စစ္ ဆင္တဲ့အေနနဲ႔ ထိုးစားပစ္လုိက္လို႔ ရေနပါတယ္။ အျပန္အလွန္ အေနနဲ႔ ထုိးစားမယ့္ စိတ္ကူးကို ညႇပ္စားၿပီး ဖ်က္လို႔ ရေနေတာ့ ဘတျပန္ က်ားတျပန္ တုိက္ခိုက္လို႔ ရသလို ျဖစ္ေနတယ္။ ဒါေၾကာင့္ တစ္ဖက္လူ မခန္႔မွန္းႏိုင္တဲ့ တုိက္စစ္ေတြနဲ႔ ပံုစံခ်တတ္မွ အႏၲရာယ္ကင္းတဲ့ ကစားကြက္ ျဖစ္ပါလိမ့္မယ္။ အင္း ေရးရင္းနဲ႔ ကစားခ်င္လာၿပီ။ ကဲ ဗ်ာ။ စာဖတ္သူလည္း ကစားတတ္သြားၿပီ ဆုိရင္ က်ေနာ္တို႔ တစ္ပြဲတစ္လမ္းေလာက္ ဆြဲလိုက္ၾကရေအာင္လား။

ဟိုးတစ္ေခတ္က ေၾကးနန္း႐ံုမ်ား

၁၉ ရာစု ဝင္လာတယ္ ဆိုတာနဲ႔ ကမ႓ာအရပ္ရပ္မွာ သိပၸံပညာဟာ အံ့မခန္း တိုးတက္လာလုိက္တာ အရွိန္က အခုထိ မေသေသးပါဘူး။ အထူးသျဖင့္ေတာ့ အေနာက္ႏိုင္ငံမွာေပါ႔။ အဲဒီအထဲမွာ အ့ံၾသစရာ အေကာင္းဆံုးနဲ႔ လူဆိုတဲ့ ဂုဏ္ျဒပ္ကို ဆြဲတင္ေပးႏိုင္ခဲ့တဲ့ တီထြင္မႈကေတာ့ ဆက္သြယ္ေရးပိုင္းေပါ႔။ ဆက္သြယ္ေရးေတြ တျဖည္းျဖည္း ေကာင္းလာလို႔ သိပၸံပညာရဲ႕ က်က္စားရာကလည္း အေနာက္ႏိုင္ငံကေန ဘက္ေပါင္းစံုကို ပ်ံ႕ႏွံ႔ၿပီး ပညာေရးစီးမွာ ေမွ်ာလိုက္ေနၾကတယ္။ တစ္ေနရာဆီက တီထြင္မႈဟာ တျခားတစ္ေနရာကို အခ်ိန္တိုေလးအတြင္းမွာ ေရာက္ႏိုင္ခဲ့လို႔ တီထြင္မႈရဲ႕ အက်ဳိးရလဒ္ကို တစ္ကမ႓ာလံုးနီးပါး ခံစားၾကရတယ္။ ဆက္သြယ္ေရး ေကာင္းတာနဲ႔အမွ် စီးပြားေရးမွာလည္း သြက္လက္ျမန္ဆန္တဲ့ ေရာင္းဝယ္ ေဖာက္ကားမႈေတြနဲ႔အတူ ေငြေၾကးလည္ပတ္မႈက ကမ႓ာႏိုင္ငံ အသီးသီးကို ျဖတ္သန္းစီးဆင္း ႏုိင္လာတယ္။ ႏိုင္ငံ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးအပိုင္းက ၾကည့္ရင္လည္း သတင္းအခ်က္အလက္ သြက္လပ္မႈရဲ႕ အသီးအပြင့္ေတြေၾကာင့္ အခ်ိန္နဲ႔လုၿပီး အေရးႀကီးတဲ့ ဆံုးျဖတ္ခ်က္ေတြ ခ်ႏိုင္လာတယ္။ ဒါေတြကို က်ေနာ္ ျမင္သလို ၁၈၇၀ ခုနစ္ေလာက္ ကတည္းက ျမန္မာႏိုင္ငံက ကေနာင္မင္းသားနဲ႔ ေယာအတြင္းဝန္ ဦးဘိုးလႈိင္ ေခါင္းေဆာင္တဲ့ သိပၸံပညာရွင္ အဖြဲ႕က မျမင္ဘဲကို မေနပါဘူး။ ဒါေၾကာင့္လည္း ၁၈၇၇ ခုနစ္အထိ စာရင္းအရ ၿမိဳ႕ႀကီး အသီးသီးမွာ ေဆာက္လုပ္ထားတဲ့ ေၾကးနန္း႐ံုေပါင္း (၁၇) ႐ံုထက္ မနည္း ရွိေနပါတယ္။ အတိအက် မေျပာႏိုင္တဲ့ အေၾကာင္းအရင္းကို ေအာက္မွာ ရွင္းျပေပးပါ႔မယ္။ အဲဒီေခတ္ အဲဒီအခါမွ ကမ႓ာမွာ ေခတ္အမွီဆံုး ဆက္သြယ္ေရး ကိရိယာက ေၾကးနန္းပဲေလ။ အဲဒီေခတ္က ျမန္မာေတြ ဘယ္ေလာက္ ေခတ္မီသလဲဆိုတာ သိႏိုင္ဖို႔ ကမ႓ာ႔ေၾကးနန္းသမုိင္းကို ျပန္လွန္ၾကည့္ရင္ ပိုသိသာႏုိင္ပါတယ္။ အက်ဥ္းခ်ဳပ္ေလး တင္ျပပါရေစ။

၁၈၀၉ ခုနစ္မွာ Samuel Thomas von Sömmering ဆိုတဲ့ လူဟာ ပထမဆံုး ေၾကးနန္းကိရိယာကို တီထြင္ခဲ့ပါတယ္။ အဲဒီ ေၾကးနန္းစက္က ဓါတုပစၥည္းေတြ အသံုးျပဳတဲ့ စက္မ်ဳိးျဖစ္တယ္။
၁၈၃၂ ခုနစ္မွာ Baron Schilling ဟာ သံလိုက္စက္ကြင္းသံုး ေၾကးနန္းကိရိယာကုိ တီထြင္ခဲ့တယ္။
၁၈၃၃ ခုနစ္ Göttingen ၿမိဳ႕မွာ လက္ေတြ႕ အသံုးျပဳႏုိင္တဲ့ ေၾကးနန္းကိရိယာကို Carl Friedrich Gauss နဲ႔ Wilhelm Weber က တီထြင္ခဲ့တယ္။
၉ ဧၿပီ ၁၈၃၉ ခုနစ္မွာ ေၾကးနန္း႐ံုေတြကို စီးပြားျဖစ္ ၿမိဳ႕ေတြ ဆက္သြယ္ၿပီး ပထမဆံုး အသံုးျပဳႏုိင္တယ္။ UK ရဲ႕ Paddington ဘူတာကေန West Drayton ၿမိဳ႕အထိ စုစုေပါင္း ၁၃ မိုင္ အကြာအေဝးကို Sir William Fothergill Cooke က ေၾကးနန္းသြယ္တန္း ေပးခဲ့တယ္။
၁၈၃၇ ခုနစ္ အေမရိကန္ႏိုင္ငံမွာလည္း Samuel F. B. Morse က သူ႔ဖာသာ သီးျခား ေၾကးနန္းကိရိယာကို တီထြင္ခဲ့တယ္။
၂၄ ေမ ၁၈၄၄ ခုနစ္မွာ အေမရိကားရဲ႕ ပထမဆံုး ေၾကးနန္းစာကို Morse က ပို႔ႏိုင္ခဲ့တယ္။
၁၈ ဂ်ဴလိုင္ ၁၈၆၆ ခုနစ္မွာ ပထမဆံုးအေနနဲ႔ အတၱလႏၲိတ္သမုဒၵရာကုိ ျဖတ္ၿပီး ေၾကးနန္း သြယ္တန္းႏိုင္ခဲ့တယ္။
၁၈၇၀ ခုနစ္မွာ UK ကေန အိႏၵိယႏုိင္ငံကို ေၾကးနန္းသြယ္တန္းႏိုင္တယ္။ အဲဒီအခ်ိန္မွာ အိႏၵိယဟာ အဂၤလိပ္ရဲ႕ ကိုလိုနီႏိုင္ငံ ျဖစ္ေနပါၿပီ။
၁၈၇၀ ခုနစ္မွာပဲ ဥေရာပကေန တ႐ုတ္၊ ေဟာင္ေကာင္ နဲ႔ ဂ်ပန္အထိကို ေၾကးနန္းလိုင္း ဆက္သြယ္ပါတယ္။
ေအာက္တိုဘာ ၁၈၇၂ ခုနစ္မွာ ၾသစေတးလ်ႏုိင္ငံကို ေၾကးနန္း သြယ္တန္းႏိုင္ခဲ့တယ္။
၁၉၀၂ ခုနစ္မွာ ပစိဖိတ္သမုဒၵရာကို ျဖတ္ၿပီး သြယ္ႏိုင္ခဲ့တာေၾကာင့္ ေၾကးနန္းဆက္သြယ္ေရးဟာ ကမ႓ာတစ္ပတ္ သြယ္ႏုိင္သြားပါတယ္။
၁၈၅၀ ခုနစ္ စာရင္းအရ အေနာက္ႏိုင္ငံမွာ ေၾကးနန္းသြယ္တန္း စရိတ္က ေၾကးနန္း႐ံု တစ္႐ံုစာကို ေဒၚလာ ၄၀၀၀၀၀ (ေလးသိန္း) က်ၿပီး ေၾကးနန္းႀကိဳးအတြက္က တစ္မုိင္ကို ေဒၚလာ ၆၀၀ (ေျခာက္ရာ) ေပးရတယ္။
ကဲ … ဒီေလာက္ဆုိ ကမ႓ာအရပ္ရပ္က ေခတ္ၿပိဳင္အေျခအေနကို အက်ဥ္းေလာက္ သိေရာေပါ႔။ ဒါဆို က်ေနာ္တုိ႔ ေခတ္မီခဲ့ဖူးတဲ့ ျမန္မာႏိုင္ငံရဲ႕ အေျခအေနကို ျပန္ေျပာင္း ေအာက္ေမ့ၾကည့္ရေအာင္။

၁၈၇၀ ခုနစ္ ႏွစ္ဦးပိုင္းမွာ ျမန္မာႏိုင္ငံဟာ ေၾကးနန္းလုိင္းေတြကို စတင္ၿပီး သြယ္တန္းေနပါၿပီ။ အဲဒီ အခ်ိန္မွာပဲ အာရွရဲ႕ အင္အားႀကီး ႏိုင္ငံေတြ ျဖစ္တဲ့ ဂ်ပန္၊ တ႐ုတ္နဲ႔ အိႏၵိယ ႏိုင္ငံေတြကို ဥေရာပနဲ႔ ေၾကးနန္းသြယ္ ေနတာကို ႏႈိင္းယွဥ္ၾကည့္ရင္ ျမန္မာေတြဟာ သိပၸံအျမင္နဲ႔ ပညာမွာ ေခတ္နဲ႔အညီ သြားေနတယ္လုိ႔ ေျပာႏိုင္ပါတယ္။ ျပန္ေကာက္ၾကဦးစို႔။ အဲဒီလို ေၾကးနန္းသြယ္တန္းတဲ့ ေနရာ၊ အေျခအေန နဲ႔ ေၾကးနန္း႐ံုေတြရဲ႕ အေနအထားေတြကို သက္ဆိုင္ရာ အရာရွိေတြက ပုရပိုက္ေတြနဲ႔ ေရးသား ေလွ်ာက္တင္ရတယ္။ စာရင္းအရ အစုိးရနဲ႔ ဆုိင္တဲ့ ေၾကးနန္းပုရပိုက္ အဆူေပါင္း ၇၅ ဆူနဲ႔ အရပ္သားနဲ႔ ဆုိင္တဲ့ ေၾကးနန္းပုရပိုက္ အဆူေပါင္း ၅၁ ဆူ ရွိေၾကာင္း သိရပါတယ္။ က်ေနာ္ အေနနဲ႔ ရွိသမွ် ပုရပိုက္ေတြ အကုန္လံုးကို ဖတ္ရလို႔ ဖတ္ဖူးလို႔ ဒီစာကို ေရးတာ မဟုတ္ပါဘူး။ ေဒါက္တာ မ်ဳိးသန္႔တင္ ေရးတဲ့ ေရွးေခတ္ ျမန္မာသိပၸံက်မ္းမ်ား ဆိုတဲ့ စာအုပ္မွာ ေၾကးနန္းပုရပိုက္ တစ္ဆူအေၾကာင္း ပါလို႔ ဖတ္ရင္း “ေအာ္ … ငါတို႔ ျမန္မာေတြ အေတာ္ေလး ေခတ္မီခဲ့တာပဲ” လို႔ ေတြးမိတာေၾကာင့္ မွ်ေဝလိုက္တာပါ။ ဆရာေရးတဲ့ ေဆာင္းပါးထဲမွာ ပုရပိုက္ ႏွစ္ဆူ အေၾကာင္းပဲ ပါပါတယ္။ အဲဒီ ႏွစ္ဆူတည္းပဲ သိရ႐ံုနဲ႔တင္ အေတာ္ေလး အားရမိၿပီး ကုန္းေဘာင္ေခတ္က ျပည္သူေတြအစား ဂုဏ္ယူမိလိုက္တယ္။ က်ေနာ္ ဖတ္ထားရသေလာက္ ေဖာက္သည္ခ်ပါရေစ။

အင္းဝၿမိဳ႕ ေၾကးနန္း႐ံုျပပံု ႏွင့္ ေတာင္တြင္းႀကီး လမ္းခြဲျပ ပုရပိုက္ပံု
ပုရပိုက္ ႏွစ္ဆူအရ ေၾကးနန္လိုင္း ေလးလိုင္းကို သိမွတ္လိုက္ရတယ္။ တစ္လိုင္းက မႏၲေလးနန္းေတာ္ အတြင္းကေန ဒဂုန္ေမာ္အထိ သြယ္တန္းထားပါတယ္။ စုစုေပါင္း ေၾကးနန္း႐ံုေပါင္း ၉ ႐ံုနဲ႔ အကြာအေဝး တာေပါင္း ၁၀၃၃၄၅ (၂၁၁.၂ မိုင္ေက်ာ္) ရွိပါတယ္။ လမ္းတစ္ေလွ်ာက္ ေၾကးနန္း႐ံု ရွိတဲ့ ၿမိဳ႕ေတြကို အစီအစဥ္လိုက္ တင္ျပရရင္

  1. မႏၲေလးနန္းတြင္းမွာ တစ္႐ံု၊
  2. မႏၲေလးၿမိဳ႕တြင္းမွာ တစ္႐ံု၊
  3. သေျပတန္းခံတပ္အနီးမွာ တစ္႐ံု၊
  4. အင္းဝမွာ တစ္႐ံု၊
  5. ျမင္းျခံမွာ တစ္႐ံု၊
  6. ပုဂံမွာ တစ္႐ံု၊
  7. ေရနံေခ်ာင္းမွာ တစ္႐ံု၊
  8. တုိင္ေပ်ာက္မွာ တစ္႐ံု၊
  9. ဒဂုန္ေမာ္မွာ တစ္႐ံု

ေရွးေရွးက ေၾကးနန္း႐ံုကို ေၾကးနန္းဓါတ္႐ံုလို႔ သံုးႏႈန္းပါတယ္။ မန္း-ဒဂုန္ေမာ္ လိုင္းကို ေဖာက္ေတာ့ ျမစ္ေခ်ာင္းေပါင္း (၂၀) ကို ေက်ာ္လႊား ေဖာက္လုပ္ရတယ္လို႔ မွတ္တမ္း တင္ထားပါတယ္။

ေနာက္ၿပီး တုိင္ေပ်ာက္ ဓါတ္႐ံုကေန ေတာင္တြင္းႀကီး ဘက္ကို လမ္းခြဲၿပီး ေၾကးနန္းလိုင္း တစ္လိုင္း ရွိေသးေၾကာင္း ေျမပံုအရ သိရေပမယ့္ ေတာင္တြင္းႀကီးၾကားက ဘယ္ၿမိဳ႕ေတြမွာ ေၾကးနန္း႐ံုေတြ ရွိသလဲ ဆိုတဲ့ စာရင္းအေထာက္အထား မေတြ႕ရေသးပါဘူး။ လြန္ခဲ့တဲ့ ႏွစ္ ၁၄၀ ေလာက္က အေျခအေနနဲ႔ မိုင္ ၂၀၀ ေက်ာ္ ခရီးကို ျမစ္ေခ်ာင္း (၂၀) ျဖတ္ၿပီး ေၾကးနန္းလိုင္း သြယ္ဖုိ႔ ဆိုတာ ဘယ္ လြယ္လိမ့္မလဲ။ ေနာက္ၿပီး အဲဒီ ေခတ္မွာ နာမည္ႀကီးတဲ့ ခံတပ္ရြာျဖစ္တဲ့ သေျပတန္းခံတပ္ ကို ေၾကးနန္းသြယ္ထားသလို ေဂြးေခ်ာင္းခံတပ္ကိုလည္း ေၾကးနန္းသြယ္ထားေၾကာင္း ပုရပိုက္ တစ္ဆူအရ သိရပါတယ္။ ပိုၿပီး အံ့ၾသ ခ်ီးက်ဴးဖို႔ ေကာင္းတာက အဲဒီ ေဂြးေခ်ာင္း ခံတပ္ကို မင္းလွဓါတ္႐ံုကေန သြယ္ထားၿပီး ေရေအာက္ ေၾကးနန္းႀကိဳးနဲ႔ သြယ္ထားတယ္လို႔ သိရေတာ့ ေခတ္မီလုိက္ေလျခင္း လို႔ မေျပာဘဲကို မေနႏိုင္ေတာ့ပါဘူး။

ေနာက္ ခ်ီးက်ဴးဖို႔ ေကာင္းတာ ရွိပါေသးတယ္။ ေတာအထပ္ထပ္ ေတာင္အထပ္ထပ္ကို ျဖတ္ေက်ာ္ၿပီး ရွမ္းျပည္နယ္ မုိးနဲၿမိဳ႕ နဲ႔ မိုးျဗဲၿမိဳ႕ ကို သြယ္ထားတဲ့ လိုင္းကို ေတြ႕လိုက္ရေတာ့ ေနာက္တခ်ီ ၾသခ်လိုက္မိတယ္။ ပုရပိုက္ အေထာက္အထားအရ ေက်ာက္ဆည္ၿမိဳ႕ကေန စၿပီး မိုးနဲ ၿမိဳ႕အထိက တစ္လိုင္း၊ ၾကားၿမိဳ႕ ေက်ာက္ထပ္ကေန လမ္းခြဲၿပီး မိုးျဗဲၿမိဳ႕ အထိက ေနာက္တစ္လိုင္း၊ ႏွစ္လိုင္းေပါင္း တာ ၁၀၀၆၇၀ (၂၀၅ မုိင္ေက်ာ္) အကြာအေဝးကို သြယ္တန္းထားတယ္။ ဒီလိုင္း ႏွစ္ေၾကာင္းေပၚမွာ ဓါတ္႐ံုေပါင္း (၈) ႐ံုနဲ႔ လမ္းမွာ ေထာင္တဲ့ တုိင္ေပါင္း ၆၈၀၀ ရွိပါတယ္။

  1. ေက်ာက္ဆည္မွာ တစ္႐ံု၊
  2. ရြာငံမွာ တစ္႐ံု၊
  3. ေက်ာက္ထပ္မွာ တစ္႐ံု၊
  4. ေညာင္ေရႊမွာ တစ္႐ံု၊
  5. ေနာင္မြန္မွာ တစ္႐ံု၊
  6. မိုးနဲမွာ တစ္႐ံု။

ေက်ာက္ထပ္ကေန လမ္းခြဲၿပီး

  1. ၾကံ့ကုန္မွာ တစ္႐ံု
  2. မိုးျဗဲမွာ တစ္႐ံု

အထက္က ျပထားတဲ့ ရွမ္းျပည္နယ္ေရာက္ ေၾကးနန္းလိုင္းဟာ ၁၈၇၇ ခုနစ္မွာ အၿပီးသတ္ သြယ္တန္းၿပီးၿပီ ဆိုတာ သိရပါတယ္။ သမိုင္းေနာက္ခံအရ ျပန္ၾကည့္ရမယ္ဆိုရင္ ျမန္မာျပည္ရဲ႕ ထက္ဝက္ျဖစ္တဲ့ ေအာက္ျမန္မာျပည္ကို ပိုင္ဆုိင္ၿပီး ျဖစ္တဲ့ အဂၤလိပ္ရန္ဟာလည္း ေန႔အလား ညအလား အႏၲရာယ္ က်ေရာက္ႏိုင္ပါတယ္။ အဲဒီအခ်ိန္မွာ ျမန္မာျပည္နဲ႔ ေခတ္ၿပိဳင္ အင္အားေတာင့္တင္းတာ ဆုိလို႔ ရွမ္းျပည္ပဲ ရွိပါတယ္။ ရွမ္းေစာ္ဘြားေတြေပါ႔။ အဲဒီအခ်ိန္က ရွမ္းေစာ္ဘြားေတြက ျမန္မာျပည္ကုိ မဟာမိတ္အေနနဲ႔ ဆက္ဆံေနတဲ့ အစိုးရ အေသးစားေလးေတြပါ။ အေျခအေနအရ သိသင့္တဲ့ သတင္းေတြကို အခ်ိန္နဲ႔ တေျပးညီ သိႏိုင္ေအာင္လို႔ ရွမ္းျပည္ၿမိဳ႕ေတြနဲ႔ ေၾကးနန္း သြယ္တန္း ထားတယ္လို႔ ယူဆရပါတယ္။ ဒါမွ အေရးၾကံဳလာရင္ အျပန္အလွန္ ေထာက္ပံ့လို႔ရမယ္ေလ။ ရွမ္းျပည္အေနနဲ႔ ေၾကးနန္း သြယ္တန္းခြင့္ ျပဳျခင္းကလည္း ျမန္မာဘုရင္သာ အဂၤလိပ္ကို လက္နက္ခ်လိုက္ရရင္ သူ႔အေနနဲ႔ ဘယ္လိုမွ ေတာင့္မခံႏိုင္ဘူးဆိုတာ သိထားၿပီး ျဖစ္လို႔ ေနပါလိမ့္မယ္။

၁၈၇၇ ခုနစ္ေလာက္မွာ ဒီ ေၾကးနန္းလိုင္း ေလးလိုင္းထက္မက ရွိေနမယ္လို႔ က်ေနာ္ ယံုၾကည္ပါတယ္။ ဘာလို႔လဲဆိုေတာ့ ျမန္မာႏိုင္ငံရဲ႕ ဆန္အိုးႀကီးေတြကို တင္စားရတဲ့ ျမစ္ႀကီးနား-ဗန္းေမာ္ နယ္နဲ႔ ေရႊဘုိ-မံုရြာ-ဒီပဲယင္း နယ္ေတြ မပါေသးလုိ႔ပါ။ ေနာက္ၿပီး အဲဒီေခတ္ကတည္းက ျပည္တန္တဲ့ ေက်ာက္မ်က္ေတြ တၿဖိဳင္ၿဖိဳင္ ထြက္ေနတဲ့ မိုးကုတ္နယ္ကိုလည္း သြယ္တန္းလိမ့္မယ္လို႔ ယူဆမိပါတယ္။ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးပိုင္းအရ ၾကည့္မယ္ဆိုရင္ ေၾကးနန္း႐ံု တစ္႐ံုစီမွာ အုပ္ခ်ဳပ္ဖို႔ တစ္ေယာက္စီ ထားထားတာ ေတြ႕ရပါတယ္။ ေနာက္ၿပီး လမ္းပိုင္း တစ္ပိုင္းစီအတြက္ ထိန္းသိမ္း ေစာင့္ေရွာက္ဖုိ႔ လူေတြ အသီးသီး ခန္႔ထားတဲ့ အေထာက္အထားလည္း ေတြ႕ရပါတယ္။ လမ္းက တုိင္ေတြ ယိမ္းယိုင္လို႔ ျပဳျပင္ဖုိ႔ အစီရင္ခံတဲ့ ပုရပုိက္ေတြ ေတြ႕ရပါတယ္။ သေဘာအရဆို ေၾကးနန္းလိုင္း လမ္းေၾကာင္းတေလွ်ာက္ အျမဲ ေစာင့္ၾကည့္ေနတဲ့ လူေတြလည္း ရွိဖုိ႔ လုိတာေပါ႔။ ေၾကးနန္းႀကိဳး သြယ္တန္းႏိုင္ဖို႔ တိုင္ေထာင္တဲ့ ေနရာမွာလည္း ကၽြန္းတုိင္ကို ေျမႀကီးမွာ ခိုင္ျမဲေအာင္ တြင္းတူးၿပီး အဂၤေတမန္တာ သိရေတာ့ ေရရည္အတြက္ စနစ္တက် လုပ္တတ္ေၾကာင္း သိရပါတယ္။ တိုင္တစ္တုိင္အတြက္ အဖုိးအခကလည္း မေသးေလာက္ဘူး။ က်ေနာ္ ဟိုအေပၚက ေဖာ္ျပထားတဲ့ စရိတ္ေတြနဲ႔ တြက္ခ်က္ၾကည့္မယ္ဆိုရင္ ေၾကးနန္းအတြက္ ကုန္က်မယ့္ စရိတ္က အေတာ္ေလး မေသးပါဘူး။ ေနာက္ၿပီး ထိန္းသိမ္းစရိတ္လည္း မေသးေလာက္ဘူး။ ဒါကို အကုန္အက်ခံၿပီး အေျမာ္အျမင္ ရွိရွိ အေကာင္အထည္ေဖာ္ခဲ့တဲ့ ကေနာင္မင္းသားႀကီးနဲ႔ ေယာအတြင္းဝန္ ဦးဘုိးလႈိင္ကို မေလးစားဘဲကို မေနႏိုင္ေလာက္ေအာင္ ျဖစ္မိပါတယ္။

စနည္းနာျခင္း

စနည္း / စနီး၊ စနဲ / နာမ္ – ေရွ႕ေျပးနိမိတ္အေနျဖင့္ ၾကားရေသာအသံ။
စနည္းနာ / စနဲနာ / ႀကိယာ – လူအမ်ား ေျပာသံဆိုသံကို ေထာက္လွမ္းသည္။

ဒါ ျမန္မာစာဌာနက ထုတ္တဲ့ ျမန္မာအဘိဓာန္မွာ ေဖာ္ျပထားခ်က္ပါ။ က်ေနာ္တို႔ စနည္းနာတယ္လို႔ သံုးေလ့ရွိတယ္။ မလုပ္ခင္ ေထာက္လွမ္းတယ္လို႔ က်ေနာ္တို႔ နားလည္ထားၾကတယ္။ အဓိပၸာယ္ကုိ ပိုၿပီး ရွင္းလင္း နားလည္ခ်င္တာနဲ႔ အဘိဓာန္စာအုပ္ကို လွန္ၿပီး ဖတ္ၾကည့္မိတယ္။ အဲဒီစာအုပ္နဲ႔ အတူ တျခား စာအုပ္တစ္အုပ္ကိုလည္း သြားသတိရမိတယ္။ စနည္းနာျခင္းနဲ႔ ပတ္သက္တဲ့ အခ်က္အလက္ေတြ တင္ျပထားတဲ့ သမိုင္းစာအုပ္ပါ။ စနည္းနာတာနဲ႔ သမိုင္းနဲ႔ ဘာပတ္သက္သလဲလို႔ ေတြးမိပါလိမ့္မယ္။ ဘယ္လို ပတ္သက္သလဲ ဆိုတာသိရေအာင္ ဆက္ဖတ္ၾကည့္ေစခ်င္တယ္။ အခု တင္ျပမယ့္ စိတ္ဝင္စားစရာ အခ်က္အလက္ေတြကို အဓိကအားျဖင့္ ဆရာ ေဒါက္တာသန္းထြန္း ေရးတဲ့ ျမန္မာေထြေထြရာရာသမိုင္း ဆိုတဲ့ စာအုပ္ထဲက ျမန္မာသမိုင္းတြင္ ေလာကီပညာ အေရးပါပံု (စာ – ၄၈) စာတမ္းမွ ၫႊန္းဆိုလိုပါတယ္။

က်ေနာ္တို႔ ျမန္မာႏိုင္ငံကို အုပ္ခ်ဳပ္ မင္းလုပ္ခဲ့တဲ့ ေခတ္အဆက္ဆက္က ရွင္ဘုရင္ေတြဟာ တုိင္းျပည္အုပ္ခ်ဳပ္တဲ့ အခါမွာ ဘယ္သူမွ (လို႔ ေျပာလို႔ရပါတယ္) ေလာကီပညာနဲ႔ မလြတ္ကင္းၾကပါဘူး။ ေမွာ္ပညာလို႔ အလြယ္တကူ ေခၚတဲ့ ျမန္မာေတြရဲ႕ ေလာကီပညာဆိုတာ အင္း၊ အိုင္၊ ခလဲ့၊ လက္ဖြဲ႕၊ ဂါထာ၊ မႏၱန္၊ ပီယ၊ ေဗဒင္ယၾတာဆိုတာေတြ အားလံုး ပါပါတယ္။ ရန္သူ (သို႔) အခ်စ္မႏွစ္သက္သူရဲ႕ ရန္ကို အကာအကြယ္ယူဖို႔ အင္း၊ အိုင္၊ ခလဲ့၊ လက္ဖြဲ႕၊ ဂါထာ နဲ႔ မႏၱန္ကို အသံုးျပဳၾကတယ္။ ေဗဒင္ေမးၿပီး က်ေရာက္လာမယ့္ အႏၱရာယ္ကို ႀကိဳတင္ ကာကြယ္ႏိုင္ဖုိ႔ ဘယ္လိုေနပါ၊ ဘာေတြေဆာင္ပါ၊ ဘာေတြ ႀကိဳတင္လုပ္ထားပါ ဆိုတဲ့ ယၾတာဟာ အကာအကြယ္ကို တကယ္ျဖစ္ေစတယ္လို႔လည္း ယံုၾကေသးတယ္။ ေဗဒင္ေမးၿပီး ယၾတာေခ်တာအျပင္ အားကိုးစရာေတြ ရွိေနပါေသးတယ္။ အတိတ္၊ နိမိတ္၊ တေဘာင္၊ စနည္း၊ ဘေဝါေတြကို နားေထာင္ရတယ္။ အဓိပၸာယ္ေဖာ္ၿပီး အႏၱရာယ္ကို ရင္ဆိုင္ဖုိ႔ ျပင္ဆင္ရတယ္။ အတိတ္ကျဖစ္တာ၊ အခု ျဖစ္တာေတြဟာ ေနာင္အခါ ျဖစ္ဖုိ႔ရွိတယ္လို႔ သတိေပးတာ ျဖစ္တယ္လို႔ စြဲယူမွတ္သားထားတယ္။ နိမိတ္ဆုိတာကေတာ့ မၾကာခင္ က်ေရာက္မယ့္ ေဘးအႏၱရာယ္ႀကီးႀကီးကို အခု ထင္သာျမင္သာေအာင္ (အခု ခလုတ္တုိက္တယ္ ဆိုသလို) အခက္အခဲတစ္ခုကို ၾကံဳရတာမ်ဳိး ျဖစ္တယ္။ တေဘာင္က ေနာင္ မၾကာခင္က်ေရာက္မယ့္ ေဘးအႏၱရာယ္ကို လူအမ်ားက ႀကိဳၿပီး ေျပာေနတတ္တယ္လို႔ ယံုတယ္။ ဘေဝါက သိပ္ႀကီးက်ယ္တဲ့ ဒုကၡ ေတြ႕ရေတာ့မယ္လို႔ ေၾကာက္လန္႔စိတ္ေပၚေအာင္ မျဖစ္စဖူး ျဖတ္တဲ့ ကိစၥျဖစ္ပါတယ္။

ပဒံုမင္း (၁၇၈၂ – ၁၈၁၉) လက္ထက္မွာ ေပၚခဲ့တဲ့ စနည္းေတြကို စိတ္ဝင္စားစရာေကာင္းလို႔ နည္းနည္း တင္ျပလိုပါတယ္။ ဘာလို႔ ပဒံုမင္းကိုမွ ေရြးၿပီး တင္ျပရသလဲဆိုရင္ ပဒံုမင္းလက္ထက္မွာ ေလာကီအစီအမံေတြနဲ႔ အုပ္ခ်ဳပ္တဲ့ အေလ့အထဟာ အထြတ္အထိပ္ကို ေရာက္ေနလို႔ပါ။ ေနာက္ပိုင္း ပဒံုမင္း လက္ထက္မွာပဲ အိႏၵိယျပည္ကေန ကူးယူခဲ့တဲ့ ေလာကီက်မ္းေပါင္း (၂၅၃) က်မ္းရွိေၾကာင္း အေထာက္အထားနဲ႔တကြ ေတြ႕ရပါတယ္။ ပဒံုမင္းဟာ တုိင္းျပည္ အေရးအရာေတြကို ဆံုးျဖတ္တဲ့အခါမွာ စနည္းနာေလ့ ရွိေၾကာင္း ေတြ႕ရပါတယ္။ ဒီေနရာမွာ မေျပာမျဖစ္တဲ့ လူတစ္ေယာက္ရွိပါတယ္။ သူ႔နာမည္က အယူေတာ္မဂၤလာတဲ့။ ၁၆ ဇြန္ ၁၇၆၂ ခုနစ္၊ ဒီပဲယင္းၿမိဳ႕နယ္ ကိုးသန္းတိုက္နယ္ အရွမ္းၾကခပ္ရြာမွာ ေမြးပါတယ္။ အဖ ဦးေရႊညိဳ၊ အမိ ေဒၚမင္းလွ ျဖစ္ၿပီး ငယ္နာမည္ ေမာင္ႏိုးလို႔ ေခၚတယ္။ ၁၇၈၂ ပဒံုမင္း နန္းတက္ေတာ့ အမွာေတာ္ေရးအျဖစ္ ခန္႔အပ္ခံရတယ္။ တေဘာင္ေတြ အဓိပၸာယ္ေကာက္တာ ေတာ္တယ္လို႔ နာမည္ရလာေတာ့ ပဒံုမင္းဟာ အယူေတာ္မဂၤလာဘြဲ႕ ခ်ီးျမႇင့္ၿပီး အပါးေတာ္မွာ ခစားေစတယ္။ အတိတ္၊ နိမိတ္၊ တေဘာင္၊ စနည္း၊ ဘေဝါေတြကို သေဘာအဓိပၸာယ္ ေကာက္တဲ့ေနရာမွာ အယူေတာ္မဂၤလာကို မီတဲ့သူ မရွိပါဘူး။ ကဲ က်ေနာ္တို႔ စနည္းနာလိုက္ၾကရေအာင္။

မိုးတားစား သတိုးမင္းႀကီး မင္းထင္ေက်ာ္သူဟာ လႊတ္ေတာ္တရားသူႀကီး ျဖစ္တယ္။ အလြန္အမင္း လာဘ္စားတဲ့အတြက္ နာမည္ပ်က္ၿပီး လူအေပါင္းဟာ အဲဒီတရားသူႀကီး ႏွိပ္စက္သမွ်ကို ေၾကာက္ရြံ႕ၿပီး ခံေနၾကရပါတယ္။ ပဒံုမင္းက ဒီကိစၥကို ထိထိေရာက္ေရာက္ အေရးယူႏုိင္ဖုိ႔ အယူေတာ္မဂၤလာကို စနည္းနာေစတယ္။ အယူေတာ္မဂၤလာ နာခဲ့ရတဲ့ စနည္းက ဒီလုိပါ။ အေမက သမီးကို ဆန္ဝယ္သြားတာ ေငြစကို တစ္မူးလည္းမဟုတ္၊ တစ္မတ္လည္း မဟုတ္ေလေတာ့ တစ္ျပည္ပဲ ရေတာ့တယ္လို႔ ႀကိမ္းတယ္။ ဒီလိုသာ ဆက္ၿပီးလုပ္ရင္ နင့္ကို ျပည္ေတာင္းေမွာက္ၿပီး ဆန္ခ်င္ေပးလိ့မ္မယ္လို႔ ေျပာျပန္တယ္။ ဒီအျခင္းအရာကို စကားတစ္ဆက္တည္း ေျပာရင္ မူးမဟုတ္ မတ္မဟုတ္လို႔ ျပည္ေမွာက္တယ္လို႔ ဆိုလိုပါတယ္။ တရားသူႀကီးကို ရာထူးက ျဖဳတ္လိုက္ပါတယ္။

၁၃ မတ္ ၁၈၁၀ ေန႔မွာ တ႐ုတ္ ငေရႊၾကည္ အိမ္က စၿပီး မီးႀကီးေလာင္လိုက္တာ နန္းေတာ္၊ ေရႊတုိက္နဲ႔ တစ္ၿမိဳ႕လံုးနီးပါး ေလာင္ကၽြမ္းသြားတယ္ အဲဒီ အခ်ိန္မွာပဲ တ႐ုတ္သံအဖြဲ႕ဟာ ဝန္တင္လား ခုနစ္ေထာင္နဲ႔ ေငြရွစ္သိန္းကိုင္ၿပီး ကုန္ဝယ္ဖို႔ အမရပူရကို ေရာက္လာတယ္။ တစ္ည စစ္ကိုင္းမင္းသားရဲ႕ လူေတြက တ႐ုတ္သံအဖြဲ႕ကို ဓါးျပဝင္တုိက္တယ္။ တ႐ုတ္က ေငြကို ျပန္ေပးၿပီး အျပစ္ရွိသူေတြကို ထုိက္သင့္တဲ့ဒဏ္ ေပးဖုိ႔ ေတာင္းဆိုတယ္။ ပဒံုမင္းက မီးထဲ ေရႊတိုက္ပါသြားလို႔ ေငြကလည္း မဆပ္ႏိုင္၊ ေျမးေတာ္ စစ္ကိုင္းမင္းသားကိုလည္း ဒဏ္က မေပးခ်င္ ျဖစ္ေနတယ္။ ဒါနဲ႔ ႏႈတ္သြက္လွ်ာသြက္တဲ့ ဦးေပၚဦးကို တ႐ုတ္သံနဲ႔ ဝင္ေတြ႕ၿပီး ညိႇႏိႈင္းေစတယ္။ တ႐ုတ္ ငေရႊၾကည္ရဲ႕ မီးေၾကာင့္ ေငြသိန္းသန္းကုေဋ တန္းဖိုးရွိတဲ့ ပစၥည္းေတြ ဆံုး႐ႈံးရလို႔ တ႐ုတ္ေတြဆီက ျပန္ေတာင္းဆိုတယ္။ ဒီလို တန္ျပန္လုပ္တာ ေအာင္ျမင္ပါ႔မလား သိခ်င္လို႔ စနည္းနာေစတယ္။ တ႐ုတ္စကား မိဘမ်ား လက္သုပ္လည္း စားကိန္းျဖစ္လာ။ ေက်းသားစစ္ပြဲေအာင္ ျပည္ေထာင္လြမ္းျခင္းေအး က်င္စြမ္လူ႔ပေဂး တဲ့။ မင္းမိဖုရားက ယၾတာျဖစ္တဲ့ တ႐ုတ္စကားရြက္ကို လက္သုပ္ၿပီး ပြဲေတာ္တည္လို႔ ဦးေပၚဦး စကားစစ္ႏိုင္ၿပီး တ႐ုတ္တုိ႔ အသာတၾကည္ ျပန္သြားရတယ္လို႔ အယံုအၾကည္ ရွိပါတယ္။

ေနာက္ စနည္းတစ္ခုနဲ႔ သာသနာေရး အျငင္းအခံုတစ္ခုကို ေျဖရွင္းခဲ့ပါေသးတယ္။ ၁၈ ရာစု ႏွစ္ဦးကစၿပီး သံဃာေတာ္ေတြ မညီမၫြတ္ ရွိခဲ့ၾကတယ္။ အေပၚဝတ္႐ံုကုိ အလံုျခံဳသင့္၊ ပုခံုးတစ္ဖက္ လွပ္သင့္ဆိုတဲ့ ျငင္းခံုပြဲ ျဖစ္ပါတယ္။ ပုခံုးတစ္ဖက္ပဲ ဖံုးအုပ္လိုတဲ့ သံဃာကို အတင္ (ဧကံသိက)၊ ပုခံုးႏွစ္ဖက္လံုး ဖုံးရင္ အ႐ံု (ပ႐ုပဏ) လို႔ လြယ္လြယ္ ေခၚေလ့ရွိတယ္။ ၁၈၁၄ ခုနစ္မွာ အဲဒီ အေခ်အတင္ပြဲကို ၿပီးျပတ္ေစဖို႔ ပဒုံမင္းဟာ ေဆြးေႏြးပြဲႀကီး က်င္းပေစၿပီး အၿပိဳင္အဆိုင္ ေျပာဆိုေစတယ္။ အတုလဆရာေတာ္ (ေမာင္ပန္းေထြး) ရဲ႕ ဧကံသိကအဆို ႐ႈံးပါတယ္။ အယူေတာ္ မဂၤလာ ရထားတဲ့ စနည္းက
ဦးျပည္းေယာက်္ား လဘက္စားသည္ တုိင္းကားျပည္ရြာ ဆူလတၱံ႕။
ဦးျပည္းမိုးႀကိဳး ပစ္ခတ္ခ်ဳိးက အ႐ိုးေနလ မွိန္လတၱံ႕။
ဦးျပည္းလူေမာ္ ေရေၾကာင္းေပ်ာ္သည္ ေလွေပၚေတာင္းေမွာက္ ျဖစ္လတၱံ႕။
ထုိေရာအခါ သာသနာသည္ ေရာင္ဝါေနသို႔ ထြန္းလတၱံ႕။
ဒီစနည္းကို ရွင္ဘုရင္က သေဘာက်ၿပီး စနည္းထဲက ပါတဲ့အတုိင္း အတုလ လူထြက္ ေမာင္ပန္းေထြးကို အဝတ္မပါ ဗလာ ေလွာင္အိမ္ထဲ ထည့္ၿပီး ဧရာဝတီျမစ္ေၾကာင္းအတိုင္း သရက္အထိ ေမွ်ာခ်လိုက္ေတာ့တယ္။

ဒီပံုစံအတုိင္းပဲ အဂၤလိပ္ေတြ တြဲဖက္႐ံုးေဆာက္ဖုိ႔ ေျမေတာင္းတဲ့အခါ အယူေတာ္မဂၤလာရဲ႕ စနည္းအတိုင္း ေတာင္းဆိုခ်က္ကို ျငင္းဆန္ခဲ့တယ္။ ေနာက္တစ္ႀကိမ္ အဂၤလိပ္ေတြက ပုသိမ္မွာ ကုန္တိုက္ေဆာက္ဖို႔ ေျမေတာင္းေတာ့လည္း စနည္းအတိုင္း ေျပေျပလည္လည္ ဆက္ဆံ၊ ေငြေပးၿပီး ျပန္လႊတ္လိုက္တယ္။ ၁၈၀၆ ခု နန္းသစ္ေဆာက္ဆဲ အေဆာင္မိုးမွာ လင္းတနားေတာ့ အမ်ားစုက နိမိတ္မေကာင္းဘူးလို႔ ယူၾကတယ္။ ဒါေပမယ့္ အယူေတာ္မဂၤလာရဲ႕ အျမင္က တမူထူးေနတယ္။ ဂဏန္းေဗဒင္အရ လင္းတဟာ (၄ + ၇) ၁၁ ျဖစ္လို႔ ပေဒသရာဇ္ မင္းတစ္ပါးပါးက လက္ေအာက္ခံလိုပါတယ္ ဆိုၿပီး သမီးကညာဆက္ဖို႔ တစ္ဆယ့္တစ္ရက္အတြင္း ေရာက္လာလိမ့္မယ္လို႔ ေဟာတယ္။ အမွန္တကယ္ပဲ တိုလ်ားေစာ္ကဲက သမီးကညာ ဆက္တယ္။ ဆႃႏၵကႏၱသိဃၤကလည္း သမီးကညာ ဆက္လာတယ္။ ေလာကီပညာကို အသံုးခ်တဲ့ ေနရာမွာ အသံုးမ်ားတာက အတိတ္၊ နိမိတ္၊ တေဘာင္၊ စနည္းျဖစ္ၿပီး အေရးပါတဲ့ သမိုင္းဝင္ ကိစၥေတြမွာ စနည္းနာၿပီးမွ လုပ္ေလ့ရွိတာကို ေတြ႕ရပါတယ္။ စနည္းရဲ႕ သေဘာက အခ်င္းခ်င္း (တျခားလူ မၾကားဘူး အထင္နဲ႔) မ်က္ျမင္ ၾကံဳေတြ႕ေနရတဲ့ ကိစၥေတြကို ေကာင္းမေကာင္း ရဲရဲ ေျပာၾကပံုကုိ ေခ်ာင္းနားေထာင္ၿပီး ေဝဖန္ခ်က္ကို အေရးယူ ေဆာင္ရြက္ျခင္းပဲ ျဖစ္ပါေတာ့တယ္။

ျမန္မာ့ၾကက္ေျခနီ ဖခင္ႀကီး

၂၀၀၈ ခုနစ္၊ ဇႏၷ၀ါရီလ၊ ၅ ရက္ (စေနေန႔)

ေဒါက္တာစံစီပုိးဟာ အေမရိကန္ႏိုင္ငံမွ ေဆးပညာပါရဂူ (MD) ဘြဲ႕ရၿပီး ျမန္မာႏိုင္ငံသုိ႔ ျပန္လည္ေရာက္ရွိလာၿပီး ပုသိမ္ၿမိဳ႕မွာ အစိုးရအမႈကုိ ထမ္းေဆာင္ေနတယ္။ ေရွးဦးသူနာျပဳျခင္း အတတ္ပညာရဲ႕ ေက်းဇူးႀကီးမားလွပံုကို သိတဲ့အေလ်ာက္ ေရွးဦးသူနာျပဳ အတတ္သင္တန္းေတြ ဖြင့္ၿပီး ကိုယ္တုိင္ကုိယ္က်ပ္ သင္ၾကားေပးတယ္။ ဒါအျပင္ ေဒါက္တာစံစီပုိးဟာ `ဒါဏ္ရာရွိသူနာတုိ႔ကုိ ပဌမကုနည္း´ လုိ႔နာမည္ရတဲ့ `ဂီလာႏုပဌက´ ကိုလည္း ေရွးဦးသူနာျပဳ အတတ္ပညာက်မ္းတစ္ေစာင္ အေနနဲ႔ ေရးသားျပဳစုခဲ့တယ္။ ၁၉၀၇ ခုနစ္ ေမလမွာ ပုသိမ္ပံုႏွိပ္တုိက္ကေန ပံုႏွိပ္ထုတ္ေ၀တယ္။ က်မ္းစာဟာ ကိုယ္ေတြ႕ျဖစ္ရပ္မ်ားကုိ အေျခခံထားၿပီး ထုိစဥ္က ပလိပ္ေရာဂါ ျဖစ္ပြားေနတဲ့ အခ်ိန္မို႔ ပလိပ္ေရာဂါအေၾကာင္းပါ ထည့္သြင္း ေဖာ္ျပေပးထားတယ္။

က်မ္းစာအုပ္မွာ လူ႕ခႏၶာကိုယ္ရဲ႕ အစိတ္အပိုင္းမ်ားျဖစ္တဲ့ အ႐ိုးအဆစ္မ်ား၊ အသားျပင္၊ အာ႐ံုေၾကာ၊ ေသြးေၾကာ၊ အဆုတ္၊ ေက်ာက္ကပ္၊ အေရျပား၊ အစာသစ္အိမ္၊ ႏွလံုးသား၊ အသည္မ်ားအေၾကာင္း၊ ေသြးထြက္ျခင္းအေၾကာင္းနဲ႔ ကုသနည္းေတြ၊ အ႐ိုးအဆစ္လြဲျခင္းအေၾကာင္းနဲ႔ ကုသနည္းေတြ၊ အသားေၾကျခင္းအေၾကာင္း၊ အဆိပ္ရွိတဲ့ ပုိးမႊားကုိက္ျခင္း၊ အပူေလာင္ျခင္း၊ မ်က္စိႏွာေခါင္းအတြင္းသို႔ အမႈိက္သ႐ိုက္၀င္ျခင္း၊ အဆိပ္ေသာက္ျခင္းေတြကို ျပဳစုနည္း၊ ၀က္႐ူးထျခင္း၊ အရက္မူးလြန္ျခင္း၊ တက္ျခင္းစတဲ့ သတိေမ့ျခင္းအေၾကာင္း၊ ေရနစ္ျခင္း၊ ဆြဲႀကိဳးခ်ျခင္းတုိ႔ကုိ ျပဳစုနည္း၊ ပတ္တီးစည္းနည္း၊ လူနာသယ္နည္း၊ က်န္းမာျခင္းဆုိင္ရာ ဥပေဒစည္းမ်ဥ္း၊ ပလိပ္ေရာဂါ စတဲ့ အေၾကာင္းေတြကုိ အခန္းေပါင္း (၁၁) ခန္း ခြဲၿပီး ေစ့ေစ့စံုစံု ေဖာ္ျပထားတယ္။ ဒုတိယအႀကိမ္ ထပ္မံထုတ္ေ၀တဲ့အခါမွာ က်န္းမာေရး ေလ့က်င္းနည္း အခန္းတစ္ခန္း ပိုလာပါတယ္။

ခႏၶာကိုယ္ အစိတ္အပိုင္းေတြအေၾကာင္း ေဖာ္ျပရာမွာ လူတုိင္း နားလည္လြယ္ေအာင္ ၀ါက်ေတြကို ရွင္းရွင္းလင္းလင္း တိတိက်က်၊ ျမန္မာစကားေျပ ႐ိုး႐ိုးနဲ႔ ဥပမာေလးေတြ ညႇပ္ၿပီး ေရးသားထားတာ အင္မတန္မွ ေကာင္းပါတယ္။ ဥပမာ အေနနဲ႔ တခ်ဳိ႕ကို ေကာက္ႏုတ္ တင္ျပလိုက္ပါတယ္။ ႏွလံုးအေၾကာင္းကို ေဖာ္ျပရာမွာ
ႏွလံုးသားသည္ လူ၏ လက္သီးခန္႔ေလာက္ႀကီး၏။ သရက္သီးပုပုသဏၭာန္ရွိ၏။ အဆင္းနီ၏။ …. ႏွလံုး၏ျပင္သားကား ေခ်ာေမာ၏။ အတြင္းသားကား အေၾကာတို႔၏ ေပါင္းစံုရာျဖစ္၍ သပြတ္အူကဲ့သို႔ ႐ႈပ္၏။ ႏွလံုးသား၏ အေခါင္းအတြင္း၌ ထူထဲ ခိုင္ခ့ံေသာ အေျမႇး၊ အပုိင္းအျခား၊ အကန္႔ၾကက္ေျခခပ္ရွိ၍ တြင္းငယ္ ၄ ခု ျဖစ္၏။ ထုိတြင္းငယ္ေလးခု၌ ကိုယ္အားလံုးကို သြားလာလ်က္ေနေသာ ေသြးခ်ိန္ ( ၁၂ က်ပ္ ၈ ပဲ ) သားခန္႔ရွိ၏။ လက္၀ဲဘက္ျခမ္းအခန္း တြင္းငယ္ ၂ ခုက တကိုယ္လံုးသို႔ ေသြးစီးသြန္ ပ်ံ႕ႏွံ႔ေစသည္။ လက်္ာဘက္ျခမ္း အခန္း ၂ ခုက၊ အဆုတ္ထဲသို႔ ေသြးစီးသြန္ ပ်ံ႕ႏွံ႔ေစသည္။
လို႔ ေရးသားထားၿပီး အဆုတ္အေၾကာင္းကုိ ေဖာ္ျပရာမွာ
အဆုတ္သည္ ပင္လယ္ေရျမႇဳပ္ ၂ ခု ပံုသဏၭာန္ကဲ့သုိ႔ ေပ်ာ့ေျပာင္းေသာ အရာျဖစ္၍ ႏွစ္ျခမ္းပိုင္းျခားသည္။ အစဥ္အျမဲ အထည္းတြင္ေနရွိ၍ အဆုတ္ထည္းသုိ႔ ေလသစ္၀င္ရန္ အသက္႐ွဴေသာအခါ၊ ေအာကၠဇီဂ်င္ဂတ္စ္ ေခၚေသာ ဓာတ္ေကာင္းအမ်ား ပါ၀င္သြားေသာေၾကာင့္ ႏွလံုးလက်္ားဘက္ျခမ္းမွ စီး၀င္လာေသာ ျပန္ေသြးေခၚ ေသြးဆိုး၊ ေသြးပုတ္မ်ားႏွင့္ ေပါင္းဆံုမိေသအခါ ကာဘိုနစ္အက္စစ္ ဂတ္စ္ေခၚ ဓာတ္ေငြ႕ဆိုးမ်ားကို ထြက္သက္ ႐ွဴေသာအခါတုိင္း ထုတ္ပစ္လိုက္၍ ေသြးနီေသြးေကာင္း ျဖစ္ၿပီးလွ်င္ လက္၀ဲဘက္ ႏွလံုးထည္းသို႔ တကုိယ္လံုး ေသြးပ်ံ႕ႏွ႔ံရန္ အဆုတ္က သြင္းေပးျပန္သည္။
လို႔ ေရးသားထားတယ္။

တဖန္ ေရွးဦးသူနာျပဳစုရာမွာ ႀကိဳတင္သိရွိသင့္တဲ့ အေၾကာင္းျခင္းရာေတြကို ေဖာ္ျပရာမွာလည္း ကြက္ကြက္ကြင္းကြင္း ထင္းကနဲ ျမင္ေအာင္ ေဖာ္ျပႏိုင္စြမ္းရွိေၾကာင္း ေအာက္ပါ ဥပမာအရ သိႏိုင္တယ္။
ေသြးထြက္ျခင္း သံုးမ်ိဳးရွိသည့္အနက္၊ မည္သည့္အေၾကာမ်ိဳးက ထြက္လာသည္ဟု ပိုင္းျဖတ္၍ သိျခင္းသည္ အလြန္ေက်းဇူးမ်ား၏။

  1. ေသြးနီေၾကာကထြက္ေသာ ေသြးသည္ တသမတ္တည္းမထြက္။ တေငါက္ေငါက္ ပန္း၍ထြက္၏။ အေရာင္အဆင္းလည္း ျခင္းျခင္းနီ၏။ ႏွလံုးခံုခ်က္ႏွင့္ တၿပိဳင္တည္း ပန္းထြက္၏။
  2. ႏွလံုးသို႔ ျပန္၍၀င္ေသာ၊ ေသြးပုတ္ေၾကာကထြက္သည့္ ေသြးမွာ တရွိန္တည္းထြက္၍ အဆင္းေရာင္နီညိဳ႕ညိဳ႕၊ ညစ္ပုတ္ပုတ္ျဖစ္၏။
  3. ကပီကရီ (Capillary) ေခၚ ေသြးေၾကာတုိ႔ကထြက္ေသာ ေသြးမွာ အနည္းငယ္ တစိမ့္စိမ့္ထြက္၍ ေန၏။

ေရွးဦးသူနာျပဳရာမွာ ေရေျမေဒသအလိုက္ အလြယ္တကူ ရရွိႏိုင္တဲ့ ပစၥည္းမ်ားနဲ႔ ေဆာင္ရြက္ႏိုင္ပံုေတြကို ဦးစားေပး ေဖာ္ျပထားတယ္။ လက္ေတြ႕အလုပ္ျဖစ္တဲ့ နည္းေတြျဖစ္လို႔ အလြန္အသံုး၀င္လွတယ္။ ေသြးထြက္လြန္တဲ့ ဒဏ္ရာအတြက္ ေသြးေၾကာပိတ္ေအာင္ ျပဳစုတဲ့နည္းကို တင္ျပရာမွာ
ေက်းလက္ေတာရြာ၌ပင္ ျဖစ္ျငားေသာ္လည္း အလြယ္တကူ တုိင္းသူျပည္သားတို႔ အသံုးမ်ားေသာ ေက်ာက္ခ်ဥ္ကို ႀကိတ္၍ ဒဏ္ရာေပၚမွာ အံုၿပီးလွ်င္ အ၀တ္ႏွင့္စည္းထားရမည္။ ရွားေစး၊ ဘဂၤလားေဆးရြက္၊ ထံုး၊ ဤသံုးမ်ိဳးကုိ အညက္ႀကိတ္၍ ဒဏ္ရာထည္းကုိ သိပ္ၿပီးလွ်င္ အ၀တ္ႏွင့္ စည္းရမည္။ ရွားေစးမရလွ်င္ ေဆးရြက္ႏွင့္ ထံုး ႏွစ္မ်ိဳးျဖင့္လည္း … ျပဳလုပ္ႏိုင္သည္။ … ပင့္ကူအိမ္ကုိ ခပ္မ်ားမ်ားယူ၍ လံုးၿပီးလွ်င္ အနာေပၚကုိ ၾကပ္ၾကပ္သိပ္လွ်င္ (ေသြး) ရပ္လိမ့္မည္။
လို႔ ေရးသားထားၿပီး အဆိပ္ရွိေသာ ပိုးမႊားကိုက္ရာမွာ ျပဳစုရာတြင္လည္း
အစြယ္မ်ား၊ အၿမီးဆူးဖ်ားမ်ား၊ အသားထည္းတြင္ ႂကြင္းက်န္လွ်င္ ဇာဂနာႏွင့္ ဆြဲႏုတ္ရမည္။ … ဇ၀က္သာ၊ ထံုး ၂ ဦးကုိ ေရႏွင့္ေရာ၍ျဖစ္ေစ၊ ၾကက္သြန္နီကို ျဖစ္ေစ၊ အနာထဲသုိ႔၀င္ေအာင္ ပြတ္၍သြင္းရမည္။
လို႔ ေရးသားထားၿပီး မီးေလာင္၊ ေရေႏြးပူ ေလာင္ခံရသူေတြကို ျပဳစုရာမွာလည္း
မီးေလာင္ေသာ ဒဏ္ရာတြင္ ေလမ၀င္ေစျခင္းငွာ၊ ေျမျဖဴမႈံ႕၊ အာတာလြတ္ဥ ေပါင္ဒါမႈံ႕၊ ဂ်ံဳမႈံ႕ တုိ႔ကို ရရာျဖဴးရမည္။ သုိ႔မဟုတ္ အ၀တ္စကုိ ေထာပတ္ျဖစ္ေစ၊ ဆီျဖစ္ေစဆြပ္၍ အနာကုိ ကပ္ရမည္။ ႏွမ္းဆီ သုိ႔မဟုတ္ အုန္းဆီႏွင့္ ထံုးၾကက္တက္ေရကို ဆတူေရာစပ္ (၍)၊ … ၎ဆီကုိ သုတ္လိမ္းၿပီးလွ်င္ ဂြမ္းႏွင့္ ဖံုးအုပ္စည္းထားရမည္။ ငွက္ေပ်ာရြက္ႏုကို ဆီဆြတ္၍ အနာမွာ ကပ္ရမည္။ ၎ျပင္ မီးေလာင္၍ အလြန္ပူေနလွ်င္ ငွက္ေပ်ာပင္ကို ခုတ္၍ ၾကမ္းေသာအခြံမ်ားကို ခြာၿပီးလွ်င္ ခပ္ႏုႏု ငွက္ေပ်ာပတ္ရည္ကုိ အနာေပၚသုိ႔ ညွစ္ခ်ရမည္။
လို႔ ေရးသားေဖာ္ျပထားပါတယ္

ႀကိဳတင္ကာကြယ္ေဆး ထုိးတဲ့ ဓေလ့ကို အဲဒီအခ်ိန္က ျမန္မာေတြ လုပ္ေလ့လုပ္ထ မရွိေသးလို႔ ကာကြယ္ေဆးထုိးဖို႔ ပညာေပးစည္း႐ံုးရာမွာ အလြန္ပဲ လက္၀င္ခက္ခဲလွတဲ့ အခ်ိန္ျဖစ္တယ္။ အထူးသျဖင့္ ပလိပ္ေရာဂါ ကာကြယ္ေဆး ထုိးသင့္ေၾကာင္းကုိ လက္ေတြ႕ဥပမာေတြနဲ႔ အမ်ားျပည္သူ လက္ခံယံုၾကည္လာေအာင္ ယထာဘူတက်က် တင္ျပထားတာ ေအာက္ပါအတုိင္း ေတြ႕ရလိမ့္မယ္။
အိႏၵိယတုိင္း၌ တိုင္းသူျပည္သားတုိ႔ကုိ ပလိပ္ေဆးထုိးေစ၍ မထုိးေသးေသာသူမ်ားႏွင့္ ၿပိဳင္ယွဥ္ႏိႈင္းစာလွ်င္ စာရင္း ေကာက္ယူေသာအခါ အမ်ားပင္ ပလိတ္ေရာဂါကုိ ကြယ္ကာႏိုင္ေသာေၾကာင့္ ပလိတ္ေဆးထုိးျခင္းသည္ အလြန္အႀကိဳးႀကီးေၾကာင္း သိျမင္ရသည္။ ကၽြႏု္ပ္တုိ႔ ပုသိမ္ၿမိဳ႕မွာလည္း ၎နည္းတူ ပလိတ္ေဆးထုိးေစ၍ စာရင္း ေကာက္ယူရာ အလြန္ ကာကြယ္ႏိုင္ေၾကာင္းကို ေတြ႕ျမင္ရေလသည္။ … ကၽြႏု္ပ္ကိုယ္တုိင္ ယံုၾကည္စိတ္ခ်လ်က္ ပလိတ္ေဆး ထိုးခံၿပီးလွ်င္ ကၽြႏု္ပ္၏ဇနီး၊ သားသမီး၊ ေဆြမ်ိဳးညာတကာတို႔ကုိ ပလိတ္ေဆးထုိးေစၿပီးမွ တုိင္းသူျပည္သားတုိ႔အား ထုိးေပးသည္ျဖစ္ေသာေၾကာင့္ ပလိတ္ေဆးထိုးသည့္အတြက္ ေဘးဥပဒ္ အနည္းငယ္မွ် မရွိေၾကာင္း ၀ံခံႏိုင္ပါသည္။

ေဒါက္တာစံစီပိုးရဲ႕ `ဂီလႏုပဌက´ ေရွးဦးသူနာျပဳက်မ္းဟာ လြန္ခဲ့တဲ့ ႏွစ္ေပါင္း ၁၀၀ ေက်ာ္က ျပဳစုခဲ့တဲ့ က်မ္းေဟာင္းတစ္ဆူ ျဖစ္ေပမယ့္ ဒီေန႔အထိ ေခတ္မီၿပီး အသံုးတည့္ေသးတာကို ေတြ႕ရတယ္။ ေရွးဦးသူနာျပဳက်မ္းလို႔ ဆုိရေပမယ့္ ခႏၶာေဗဒဆိုင္ရာ ေဆးသိပၸံ အခ်က္အလက္မ်ားကိုလည္း ေျပျပစ္ေခ်ာေမာတဲ့ ျမန္မာစကားေျပ သက္သက္နဲ႔ ရွင္းရွင္းလင္းလင္း တိတိက်က် ေဖာ္ျပထားပါတယ္။ ဒါအျပင္ ဒီဂီလာႏုပဌကက်မ္းဟာ ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ ၾကက္ေျခနီလုပ္ငန္းနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး ေရးသားေဖာ္ျပတဲ့ စာေပေတြအထဲမွာ အေစာဆံုးေတြ႕ရတဲ့ အေထာက္အထားတစ္ခု ျဖစ္လို႔ ျမန္မာ့ ၾကက္ေျခနီသမိုင္းအတြက္လည္း လြန္စြာမွ တန္ဖုိးရွိလွပါတယ္။ ေဒါက္တာစံစီပိုးဟာ ျမန္မာ့ၾကက္ေျခနီဆုိင္ရာ ေရွးဦးသူနာျပဳလုပ္ငန္းကုိ မ်ိဳးေစ့ခ်ခဲ့သူ ၾကက္ေျခနီ ဖခင္ႀကီးတစ္ဦး အျဖစ္နဲ႔ ဂုဏ္ျပဳထုိက္လွ ပါေပေတာ့တယ္။

ဤပို႔စ္အား ေရွးေခတ္ ျမန္မာသိပၸံက်မ္းမ်ား – ေဒါက္တာမ်ိဳးသန္႔တင္ စာအုပ္မွ ကုိးကား၍ ေကာက္ႏုတ္တင္ျပအပ္ပါသည္။


ျမန္မာအစ ???

၂၀၀၈ ခုနစ္၊ ဇႏၷ၀ါရီလ၊ ၁ ရက္ (အဂၤါေန႔)

ပုဂံသမိုင္းကုိ ေျပာရင္ တုတ္ထမ္းၿပီး ေျပာရမယ္တဲ့။ ဒါေပမယ့္ တကယ္တမ္းေတာ့ ျမန္မာ့သမိုင္းကုိ တုတ္ထမ္းၿပီး ေျပာရမယ္ဆိုရင္ ပိုမွန္လိမ့္မယ္။ က်ေနာ္တုိ႔ေတြ ငယ္ငယ္ကတည္းက သင္႐ိုးၫႊန္းတန္းနဲ႔ သင္ထားခဲ့တဲ့ ျမန္မာရဲ႕ အစ သမိုင္းက ဘယ္ေလာက္ မွန္ကန္မႈ ရွိေနမလဲ။ က်ေနာ္တို႔ အားလံုး ၾကားဖူးၾကမယ္။ `ျမန္မာအစ တေကာင္းက´ တဲ့။ ဒါကို ျမန္မာသမိုင္းသုေတသန ေလာကမွာ ထိတ္ထိတ္ၾကဲ ေက်ာ္ၾကားခဲ့တဲ့ ဆရာႀကီးေတြက လက္မခံၾကဘူး။ အခုေခတ္ က်ေနာ္တို႔နဲ႔ လက္လွမ္းမီခဲ့တဲ့ ကြယ္လြန္သြားရွာၿပီ ျဖစ္တဲ့ သမိုင္းဆရာႀကီး ေဒါက္တာသန္းထြန္း ကိုယ္တုိင္ကလည္း ဒါကို လံုး၀ လက္မခံဘူး။ သူရဲ႕ စကားေလးကို က်ေနာ္ နားလည္သလို ျပန္ေျပာျပပါ႔မယ္။ က်ေနာ္တုိ႔ဗ်ာ အိႏၵိယႏိုင္ငံသား တစ္ေယာက္ကို ေခၚမယ္။ တ႐ုတ္ႏိုင္ငံသား တစ္ေယာက္ကို ေခၚမယ္။ ၿပီးရင္ ဗမာ တစ္ေယာက္ကို ေခၚမယ္။ သူတုိ႔သံုးေယာက္ကို ယွဥ္ရပ္ခုိင္းလိုက္။ ကမၻာေပၚမွာ ရွိတဲ့ ႀကိဳက္တဲ့လူကို ေခၚေမးၾကည့္။ ဗမာရဲ႕ ႐ုပ္သြင္ျပင္ဟာ အိႏၵိယႏိုင္ငံသားနဲ႔ ပိုဆင္လား၊ တ႐ုတ္ႏိုင္ငံသားနဲ႔ ပိုဆင္လား လုိ႔။ ဒါ သိပ္သိသာတယ္။ တ႐ုတ္လူမ်ိဳးနဲ႔ ပိုၿပီး နီးစပ္တယ္လုိ႔ ဘယ္သူမဆို ေျဖၾကလိမ့္မယ္။

ဒါဆို ဘာလို႔ `ျမန္မာအစ တေကာင္းက´ ဆုိတာ ေပၚလာတာလဲ။ က်ေနာ္ ဖတ္ဖူးတဲ့ စာအုပ္တစ္အုပ္ရွိတယ္။ စာအုပ္နာမည္က `ဗုဒၶသည္ ျမန္မာလူမ်ိဳး´ တဲ့။ စာအုပ္က သုေတသန စာေစာင္ ဆန္ေပမယ့္ လုိရာကုိ မရမက ဆြဲထားတယ္။ ဒီစာအုပ္နာမည္ေၾကာင့္ပဲ ထုတ္ေ၀ၿပီး မၾကာခင္မွာ ျဖန္႔ေ၀ခြင့္ ပိတ္ခံရတယ္။ အဲဒါ က်ေနာ္တုိ႔ ငယ္ငယ္က ကိစၥပါ။ ေနာက္ေတာ့ အဲဒီ စာအုပ္ကိုပဲ နာမည္ေျပာင္းထုတ္တယ္။ `ဗုဒၶႏွင့္ ျမန္မာလူမ်ိဳး´ တဲ့။ အရင္စာအုပ္နဲ႔ ဘာကြာသလဲ ဆိုတာေတာ့ က်ေနာ္ ျပန္ မဖတ္ၾကည့္ရေသးဘူး။ ဒီစာအုပ္ကိုေတာ့ စာအုပ္ဆုိင္ေတြမွာ အခု သြားလို႔ ရႏိုင္ပါတယ္။ စာအုပ္ရဲ႕ အဓိက ရည္စူးခ်က္က ျမန္မာေတြဟာ ဗုဒၶ အႏြယ္ေတာ္ သာကီ၀င္ေတြကေန ဆင္းသက္တာပါလို႔ သက္ေသျပခ်င္တာပဲ။ ေနာက္တစ္ခုက က်ေနာ္တို႔ ငယ္ငယ္ကတည္းက ၾကားဖူးေနတဲ့ ေႂကြးေက်ာ္သံပါ။ `သာကီမ်ိဳးဟဲ့ တုိ႔ဗမာ´ ဆိုတာပါပဲ။ ဒီအတုိင္းသာဆို က်ေနာ္တုိ႔ ဗမာ ဆုိတာဟာ အိႏၵိယအႏြယ္ဖြား တုိင္းရင္းသား တစ္စုပဲ ျဖစ္ေနမွာေပါ႔။

ဒါဆိုဘာလုိ႔ ျမန္မာ့ သမိုင္းေရးဆရာေတြဟာ ျမန္မာအစ တေကာင္းက ဆိုတာမ်ိဳးကုိ တြင္ၿပီး မွတ္တမ္းတင္ခဲ့ၾကသလဲ ဆိုတာနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး ေဒါက္တာသန္းထြန္းရဲ႕ အျမင္က ဒီလုိပါ။ ပထမ ျမန္မာႏိုင္ငံေတာ္ကုိ စတင္တည္ေထာင္တယ္လို႔ သက္မွတ္ခံခဲ့ရတဲ့ အေနာ္ရထာ မင္းဟာ ငါတပါးမင္းပါ။ ဆိုလုိတာက သူဟာ ထီးေမြနန္းေမြ ဆက္ခံတာ မဟုတ္ဘဲ ကိုယ္ပုိင္ ရယူခဲ့ရတာ ဆိုေတာ့ တုိင္းျပည္ၿငိမ္၀ပ္ေအာင္ လုပ္တဲ့ အခါမွာ အမ်ိဳးဂုဏ္ဆိုတာ လုိလာတယ္။ ဒီေတာ့ သူတို႔ဟာ အဲဒီ အမ်ိဳးဂုဏ္ကုိ ေဖာ္ေဆာင္ဖုိ႔အတြက္ သူတုိ႔ဟာ ဘယ္က ေပါက္ဖြားလာတာပါ၊ သိၾကားမင္း ၀င္စားတာပါ စသျဖင့္ ျမႇင့္တင္ဖုိ႔ ႀကိဳးစားၾကတယ္။ ျမန္မာ့သမိုင္း ရာဇ၀င္က်မ္းေတြကို ျပန္ဖတ္ၾကည့္ရင္ အဲဒီလို ငါတပါးမင္းေတြ ျဖစ္တဲ့ အေနာ္ရထာ၊ က်န္စစ္သား၊ ဘုရင့္ေနာင္၊ အေလာင္းမင္းတရား၊ စတဲ့ စတဲ့ မင္းေတြဟာ အမ်ိဳးဂုဏ္ျမႇင့္တင္ဖုိ႔ ဘယ္လို ႀကီးျမတ္တဲ့ လူေတြ ၀င္စားတယ္၊ ဒါမွ မဟုတ္ ဘယ္လို ထူးထူးဆန္းဆန္း ေပါက္ဖြားလာတယ္ဆိုတဲ့ လူေတြ အံ့ခ်ီးဘနန္းျဖစ္မယ့္ ဒ႑ာရီေတြနဲ႔ သမုိင္းေၾကာင္းကုိ ေဖာ္ျပထားတာ ေတြ႕ရလိမ့္မယ္။ အဲဒါေတြကို ၾကည့္ရင္ ဗုဒၶဘာသာႏုိင္ငံရဲ႕ တန္ဖိုးအထားဆံုး လူပုဂၢိဳလ္ျဖစ္တဲ့ ဗုဒၶေဂါတမနဲ႔ အမ်ိဳး ေျပးေတာ္လိုက္တာ ကေတာ့ သိပ္မဆန္းေတာ့ဘူး။ ဒါဟာ ရွင္ဘုရင္ ကိုယ္တုိင္ ခုိင္းေစတာ ျဖစ္ႏိုင္သလို၊ ရွင္ဘုရင္ စိတ္ႀကိဳက္ ေရးၾကတာလည္း ျဖစ္ႏိုင္တယ္။ ဘာပဲ ျဖစ္ျဖစ္ ဘုရင္အလုိက် ဆုိတာေတာ့ ေျပးမလြတ္ပါဘူး။

သုေတသန တစ္ခုအေနနဲ႔ အေၾကာင္းအရာတစ္ခုကို အတည္ျပဳခ်င္ရင္ အေထာက္အထားေတြ လိုတယ္။ အခု ျမန္မာရဲ႕ အစနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး သုေတသန လုပ္ၾကတဲ့အခါမွာ အေထာက္အထားေတြအရ ျမန္မာဟာ အိႏၵိယႏြယ္ဖြား မဟုတ္တာေတာ့ လံုး၀ ေသခ်ာတယ္။ ဒီသုေတသန စာတမ္းမွာ နာမည္ႀကီးတဲ့ ပုဂၢိဳလ္ကေတာ့ ေဒါက္တာလုစ္ ပါ။ သူ႔ရဲ႕ သုေတသန စာတမ္းကိုပဲ ေဒါက္တာသန္းထြန္းက ကိုးကားၿပီး ေလ့လာရတယ္။ အခု က်ေနာ္ တင္ျပခ်င္တာက ေဒါက္တာသန္းထြန္းကတဆင့္ သိရတဲ့ ေဒါက္တာလုစ္ရဲ႕ စာတမ္းရဲ႕ အစိတ္အပိုင္း ေသးေသးေလးကုိ ေကာက္ႏႈတ္ ေဖာ္ျပခ်င္တာပါ။ စာေလးမွာ စုိးလို႔ အေထာက္အထား အတိအက် ဆိုတာႀကီးကို အခု စာေရးတဲ့ အခါမွာ က်ေနာ္ ခ်န္ထားခဲ့ပါမယ္။ တကယ့္ကို စိတ္၀င္စားလုိ႔ (သုိ႔) မယံုၾကည္လုိ႔ ဆုိရင္ေတာ့ အသစ္ျမင္ ျမန္မာ့သမုိင္း – ေဒါက္တာသန္းထြန္း စာအုပ္နဲ႔ ျမန္မာႏိုင္ငံေတာ္သမိုင္း – ဗိုလ္ဘရွင္ စာအုပ္မွာ အတိအက် ေလ့လာႏိုင္ပါတယ္။

ျမန္မာလူမ်ိဳးတုိ႔ရဲ႕ မူလအစဟာ တ႐ုတ္ႏိုင္ငံ အေနာက္ေျမာက္ပိုင္း မြန္ဂိုကုန္းျမင့္အစြန္းမွာ ရွိတဲ့ ကန္စု ေဒသက ျဖစ္တယ္လို႔ ဆုိပါတယ္။ လြန္ခ့ဲတဲ့ ႏွစ္ေပါင္း သံုးေထာင္ေလာက္ကတည္းက ကန္စုေဒသဟာ ယဥ္ေက်းမႈစံႏႈန္းအရ တ႐ုတ္ျပည္နဲ႔ တန္းတူညီ တည္ရွိေနခဲ့တယ္။ ဒါေပမယ့္ အဲဒီအခ်ိန္က တ႐ုတ္ႏိုင္ငံရဲ႕ အင္ပါယာ ခ်ဲ႕ထြင္မႈေၾကာင့္ ယဥ္ေက်းမႈ ဆိုတာကို ေမ့ထားၿပီး ေတာင္ဘက္ပိုင္း စတင္ ေရႊ႕ေျပာင္းလာခဲ့တာ ေအဒီ ၂ ရာစု ကတည္းကပဲ။ အဲဒီလို ေတာင္ဘက္ပုိင္းကို ေရႊ႕ေျပာင္းလာရာမွာလည္း အခက္အခဲ ေပါင္းစံုနဲ႔ ႀကံဳေတြ႕ၾကရတယ္။ အဲဒီအခ်ိန္မွာ တိဗက္၊ တ႐ုတ္နဲ႔ နန္ေက်ာက္ေတြဟာ အဆက္မပ်က္ စစ္တုိက္ေနၾကတယ္။ အဲဒီလို စစ္တိုက္တဲ့ အခါတုိင္းမွာလည္း ျမင္းစီး ေလးပစ္ကၽြမ္းက်င္တဲ့ ခနဦးျမန္မာေတြကုိ ေရွ႕တန္းကေန တုိက္ခိုက္ေစတာမုိ႔ သူတုိ႔ အားလံုးကို ႐ုန္းထြက္ဖို႔ ႀကိဳးစားရင္းနဲ႔ပဲ အဲဒီလူတစ္စုဟာ ၇ ရာစုမွာ ရွမ္းကုန္းျပင္ျမင့္ကို ေက်ာ္ၿပီး ေက်ာက္ဆည္နယ္ကို ဆင္းသက္လာၾကတယ္။ သူတို႔ မေရာက္ခင္ကတည္းက မြန္ေတြဟာ အဲဒီေနရာမွာ ရွိႏွင့္ေနၿပီးသားပါ။ သူတို႔ရဲ႕ ပင္ကုိယ္ ကာယာဗလ ေကာင္းမြန္ျခင္း၊ ေရႊ႕ေျပာင္းလာတဲ့ တေလွ်ာက္ တုိက္ရည္ခိုက္ရည္ အေတြ႕အႀကံဳမ်ားျပားျခင္း၊ ျမင္းစီးအတတ္ အထူး ကၽြမ္းက်င္လိမၼာျခင္း၊ တစိမ့္စိမ့္၀င္လာတဲ့ လူေတြနဲ႔ အင္အားေတာင့္တင္းလာျခင္း စတာေတြေၾကာင့္ ျမန္မာႏုိင္ငံအတြင္း ေရာက္ႏွင့္ၿပီး အေျခခိုင္ေနၿပီးျဖစ္တဲ့ မြန္-ပေလာင္-၀ အႏြယ္၀င္ေတြ၊ ပ်ဴ နဲ႔ သက္ လူမ်ိဳးေတြထက္ အင္အားသာလြန္လာၾကတယ္။

သကၠရာဇ္ (၈၃၂) ခုမွာ ျမန္မာႏိုင္ငံ အလယ္ပိုင္းမွာ ႀကီးစုိးေနတဲ့ ပ်ဴႏိုင္ငံႀကီးဟာ နန္ေက်ာက္ေတြရဲ႕ သိမ္းပိုက္ ဖ်က္ဆီးျခင္းကို ခံရတယ္။ ေနာက္ ၉ ရာစု အကုန္ပိုင္းမွာ အရင္ၾသဇာ ႀကီးေနတဲ့ နန္ေက်ာက္ေတြ ၾသဇာက်လာတယ္။ ဒါကို အခြင့္ေကာင္းယူၿပီး ကနဦးျမန္မာေတြဟာ အင္အားခ်ဲ႕ထြင္လာခဲ့တယ္။ ပထမေျခကုတ္အေနနဲ႔ မြန္ေတြဆီကေန ေက်ာက္ဆည္နယ္ကို လုယူႏိုင္ခဲ့တယ္။ အဲဒီကေန ဧရာ၀တီ နဲ႔ ရခုိင္႐ိုးမအထိ ေျခဆန္႔ႏိုင္ခဲ့တယ္။ ဒုတိယ ေျခကုတ္အေနနဲ႔ မင္းဘူးနယ္ကုိ ေပေလာင္နဲ႔ စၾကစ္ေတြဆီကေန လုယူခဲ့ၾကဟန္ တူတယ္။ အဲဒီလို ေဒသတစ္ခုစီ ခ႐ုိန္တစ္ခုစီကို အုပ္ခ်ဳပ္တဲ့လူကို မင္ လို႔ ေခၚတယ္။ ဒီေတာ့ အဲဒီအခ်ိန္မွာ အဲဒီေဒသေတြမွာ မင္ေပါင္းမ်ားစြာ ရွိတယ္။ အဲဒီအထဲကမွ ေနာက္ေတာ့ ခ႐ုိန္တစ္ခုက မင္ဟာ ၾသဇာအာဏာႀကီးျမင့္လာၿပီး သူကုိ အားလံုးက အ႐ိုအေသေပးရေတာ့ မင္ၿဂီ (မင္းႀကီး) ျဖစ္လာတယ္။ အဲဒီ ခ႐ုိန္က အခုအခ်ိန္မွာ က်ေနာ္တုိ႔ သိၾကတဲ့ ပုဂံပါပဲ။ အဲဒီခ႐ိုန္ရဲ႕ အႀကီးအကဲျဖစ္တဲ့ မင္ၿဂီ (မင္းႀကီး) ကေတာ့ က်ေနာ္တုိ႔ သိၾကတဲ့ အေနာ္ရထာမင္း ေခၚ အနိ႐ုဒၶ ပါပဲ။ သကၠရာဇ္ အရေတာ့ ေအဒီ ၁၀၄၄ ခုေပါ႔။ ဒါဆို က်ေနာ္တုိ႔ သိႏွင့္ၿပီးသား ရာဇ၀င္ေတြနဲ႔ ဆက္စပ္လို႔ ရၿပီထင္ပါတယ္။

အေနာ္ရထာမင္းလက္ထက္ ျမန္မာႏိုင္ငံဆိုတဲ့ ပရ၀ုဏ္ထဲမွာ အမ်ားဆံုး ရွိတဲ့ လူမ်ိဳးက မြန္ပါ။ ေနာက္ၿပီး ပုဂံေခတ္ဦးမွာ ျမန္မာနဲ႔ မြန္ေတြရဲ႕ အားၿပိဳင္မႈေတြ နန္းတြင္းေရးအေနနဲ႔ ရွိေနမယ္လို႔ ခန္႔မွန္းၾကပါတယ္။ က်န္စစ္မင္းဟာလည္း သူနန္းမတက္မီ ဒီ အဓိက႐ုဏ္းေတြကို နိမ့္နင္းေနရမယ္လို႔ တြက္ဆထားၾကတယ္။ အေထာက္အထားအရေတာ့ မစံုလင္ပါဘူး။ နန္းတြင္းမွာေတာင္ မြန္ပညာရွိတစ္၀က္နဲ႔ ျမန္မာပညာရွိ တစ္၀က္ ရွိတယ္လို႔ ဆုိပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္လည္း ပုဂံေခတ္ ယဥ္ေက်းမႈဟာ မြန္လက္ရာေတြနဲ႔ ထုံမႊန္းေနတာ မဆန္းပါဘူး။ လြန္ခဲ့တဲ့ ႏွစ္ေပါင္း ၁၀၀၀ ေက်ာ္က တ႐ုတ္နဲ႔ စင္ၿပိဳင္ ယဥ္ေက်းမႈတစ္ခု ပိုင္ဆုိင္ခဲ့ေပမယ့္ စစ္ေျပးအေနနဲ႔ ေရႊ႕ေျပာင္းအိမ္ရာ တည္ေထာင္ခဲ့ရလို႔ ႏွစ္ေပါင္း ရာခ်ီၾကာတဲ့အခါမွာ နဂိုရွိရင္းစြဲ ျမင့္မားလွတဲ့ ယဥ္ေက်းမႈဟာ လံုး၀နီးပါး ကြယ္ေပ်ာက္သြားပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ မူလေျမပိုင္ရွင္ေတြျဖစ္တဲ့ မြန္ေတြစီကေန လယ္ယာစိုက္ပ်ိဳးမႈ ပညာ၊ လက္မႈပညာ အပါအ၀င္ တျခား ယဥ္ေက်းမႈေတြပါ လက္ဆင့္ကမ္း ဆက္ခံခဲ့တဲ့အတြက္ ဆယ္စုႏွစ္ အတြင္းမွာပဲ ပတ္၀န္းက်င္ႏိုင္ငံအျခားမွာ ျမန္မာယဥ္ေက်းမႈရယ္လို႔ ျပန္လည္ဦးေမာ့လာခဲ့ပါတယ္။

အေနာ္ရထာမင္းလက္ထက္ ေနာက္ပိုင္း ျမန္မာႏိုင္ငံ အေျခအေနဟာ သင္႐ိုးတန္းမွာေရာ၊ စာအုပ္စာတမ္းအရပါ စံုလင္လုိ႔ က်ေနာ္ ဆက္ၿပီး မေဆြးေႏြးလုိေတာ့ပါဘူး။ အထက္မွာ တင္ျပခဲ့တာကုိ ေလ့လာၿပီး ျမန္မာဘယ္က စသလဲ ဆိုတာ အတိအက် ေျခရာမေကာက္ႏိုင္ေတာင္ ဒီလိုလည္း ျဖစ္ႏိုင္တယ္ ဆိုတာကိုေတာ့ အသိေပးခ်င္ပါတယ္။ က်ေနာ္တုိ႔ေတြ မ်က္စိႀကီးမွိတ္ၿပီး `ျမန္မာအစ တေကာင္းက´ လို႔ ယံုၾကည္ခဲ့ဖူးပါတယ္။ အဲဒီ စာေၾကာင္းနဲ႔ အဆိုကုိ လက္ခံသင့္မသင့္ ျပန္လည္ သံုးသပ္ႏိုင္ေအာင္ ဒီပုိ႔စ္ေလးကို တင္ေပးလုိက္ပါတယ္။ ဆက္လက္ အေတြးပြားႏိုင္ၾကပါေစ။


၁၇၇၄ ခုနစ္မွ ေရွးျမန္မာ့ သခၤ်ာက်မ္းႀကီး

ဂဏန္းသခၤ်ာ ပညာ၀ၯနက်မ္း ( ၁၇၇၄ )

ျမန္မာ့သိပၸံပညာဆိုင္ရာ က်မ္းေတြ စာေပေတြဟာ ဗဒံုမင္း (ဘုိးေတာ္ဘုရား) လက္ထက္ (၁၇၈၂ – ၁၈၁၉) မွာ အေျခတက် စၿပီး ထြန္းကားလာတယ္လို႔ ပညာရွင္အမ်ားက လက္ခံ ယံုၾကည္ထားၾကတယ္။ အဲဒီလို လက္ခံရတဲ့ အေၾကာင္းကေတာ့ ဗဒံုမင္းဟာ အိႏိၵယႏိုင္ငံနဲ႔ သီဟုိဠ္ႏိုင္ငံကေန က်မ္းေပါင္း (၂၀၀) ေက်ာ္ကို ျမန္မာႏိုင္ငံသုိ႔ ယူေဆာင္ေစခဲ့တယ္။ အဲဒီလို ယူလာတဲ့ က်မ္းေတြရဲ႕ ျမန္မာျပန္မူေတြကုိ အခုအခ်ိန္အထိ လက္ဆုတ္လက္ကိုင္ ျပႏိုင္ေသးတယ္။

ျမန္မာ့သခၤ်ာ ပညာသမုိင္းေၾကာင္းနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး က်မ္းျပဳသူ အေစာဆံုး ေျခရာေကာက္မိတဲ့ သခၤ်ာက်မ္းကေတာ့ သခၤ်ာပကာသက အမည္ရွိတဲ့ က်မ္းျဖစ္တယ္။ အဲဒီက်မ္းက ၁၄ ရာစု ႏွစ္ဦးပိုင္းကတည္းက ယိုးဒယားႏုိင္ငံက တဆင့္ ျမန္မာႏိုင္ငံကို ေရာက္လာတဲ့ က်မ္းျဖစ္တယ္။ က်မ္းရဲ႕ မူလ စာကိုယ္ကုိ ျပဳစုတဲ့သူက ယုိးဒယားႏုိင္ငံ ဇင္းမယ္ၿမိဳ႕က ရွင္ညာဏ၀ိလာသ ျဖစ္တယ္။ အဲဒီက်မ္းကို အေျခခံၿပီး ၁၅၂၀ မွာ ျမစ္ငယ္ေတာင္ဘက္ ပလိပ္ရြာ အေရွ႕ရွိ ၿမိဳ႕သစ္ၿမိဳ႕ေန ရွင္သိရိမဂၤလက သခၤ်ာပကာသကဋီကာကို ထပ္မံျပဳစုၿပီး တတိယ ေညာင္ကန္ဆရာေတာ္ ရွင္က၀ိႏၵရဲ႕ တပည့္ ရွင္ မုနိႏၵသာရက တဖန္ သခၤ်ာပကာသက စာကုိယ္နႆယကို ျပဳစုခဲ့တယ္။

အခုအက်ဥ္း တင္ျပခ်င္တဲ့ က်မ္းက ၁၇၇၄ခုနစ္မွာ ေရးၿပီး ဂဏန္းသခၤ်ာ ပညာ၀ၯနက်မ္းလို႔ နာမည္ရတယ္။ ဒီက်မ္းက ျမန္မာ့သိပၸံ ပညာသမုိင္းအတြက္ အေရးပါတဲ့ အေထာက္အထားတစ္ခု ျဖစ္တဲ့အျပင္ က်ေနာ္တုိ႔ ျမန္မာေတြ ဂုဏ္ယူ၀င့္ႂကြားထုိက္တဲ့ က်မ္းတစ္ဆူလည္း ျဖစ္တယ္။ ဒါေၾကာင့္ ဒီက်မ္းမွာ ပါတဲ့ အခ်က္အလက္တခ်ိဳ႕ကို အက်ဥ္းမွ်ေလာက္ ျပန္ၿပီး ေဖာက္သည္ခ်ေပးလိုက္ပါတယ္။

ဂဏန္းသခၤ်ာ ပညာ၀ၯနက်မ္းဟာ အပုိင္းေလးပိုင္း ခြဲျခားၿပီး ဥပမာေပး နမူနာ ပုစၧာေပါင္း ၁၇၅ ပုဒ္ကို တြက္နည္း အေျဖနဲ႔တကြ စံုစံုလင္လင္ ျပဳစုထားတယ္။

ပထမပိုင္းမွာ သခၤ်ာပညာရပ္အတြက္ အဓိကျဖစ္တဲ့ `ေရတြက္ျခင္း ဂဏန္းသခၤ်ာ´ ေခါင္းစဥ္နဲ႔ အေလးခ်ိန္၊ အကြာအေ၀း၊ ထုထည္၊ အခ်ိန္နာရီ ေတြကို တုိင္းတာတဲ့ ယူနစ္ကိန္းသခၤ်ာ အေၾကာင္းနဲ႔ ခု ကေန အသေခၤ် (တစ္ေနာက္က သုည အလံုး ၁၄၀) တုိင္ေအာင္ ေရတြက္ေခၚေ၀ၚပံု နည္းစနစ္ကို ေဖာ္ျပထားတယ္။

ဒုတိယပိုင္းမွာ `ဂဏန္းဆယ္ပါး´ ေခါင္းစဥ္နဲ႔ စပါးတြက္၊ ဆန္တြက္၊ ေရႊတြက္၊ ေငြတြက္၊ ဆီမီးတြက္၊ ရထားတြက္၊ သစ္ပင္တြက္၊ ေလွတြက္၊ သားေရတြက္၊ ေျမတြက္ ဆိုၿပီး လုပ္ငန္းအလိုက္ တုိင္းထြာတြက္ခ်က္နည္းကို ဥပမာ ပုစၧာေပါင္း ၉၈ ပုဒ္နဲ႔ ေဖာ္ျပထားတယ္။

စပါးတြက္နည္းမွာ က်ီတြက္နည္း၊ သ႐ုိင္ (ပုတ္) တြက္နည္း၊ စပါးပံုတြက္နည္း၊ ေလွ၀င္စပါးတြက္နည္း၊ စပါးကို ငွက္စားတဲ့ ပုစၧာ၊ စပါး ႏွစ္ထပ္တုိးေပး တြက္နည္း အစရွိတဲ့ နမူနာပုစၧာ ၂၁ ပုဒ္နဲ႔ ေဖာ္ျပထားတယ္။

ဆန္ဂဏန္းတြက္နည္းမွာ စပါးႏွစ္တင္းကို ေထာင္းရင္ ဆန္တစ္တင္းရၿပီး ဆန္တစ္တင္းမွာ အေစ့ေပါင္း ၇၆၈၀၀၀ ရွိေၾကာင္း ေဖာ္ျပထားတယ္။ ဆန္ဂဏန္းမွာ အဓိက အေရးႀကီးတဲ့ အပိုင္းက သခၤ်ာေပါင္းပြားကိန္း (Arithmetic Progression) သေဘာကို အေျခခံတဲ့ နည္းေတြ ျဖစ္တယ္။

ေရႊဂဏန္းကို ေျပာတဲ့အခါမွာ ေရႊမ်ိဳးေပါင္း (၂၀) ရွိတယ္လို႔ ေဖာ္ျပထားတယ္။ တစ္ဆင့္ၿပီးတစ္ဆင့္ သန္႔စင္ေအာင္ ေလွာ္ခတ္ၿပီး အဆင့္လိုက္ ေရႊေလွာ္ (၁၂) မ်ိဳးကိုလည္း ေဖာ္ျပထားတယ္။ အဲဒါေတြက နီဗလ၊ နာရဏီ၊ နာရေ၀ါ၊ နာလိကာ၊ နာလိမုတၱာ၊ အၪၥနီ၊ အၪၥမုတၱ၊ အဇာ၀နိ၊ ဇာတ႐ူပ၊ ဥတရနိတာ၊ သိဃၤနိတ္ နဲ႔ ဇမၺဴရဇ္တို႔ ျဖစ္တယ္။ ေရႊကို သန္႔စင္ဖုိ႔ လုပ္တာ အင္မတန္ အႏုစိတ္ၿပီး စနစ္က်တာ ေတြ႕ရတယ္။ ဥပမာအေနနဲ႔ ျပရရင္ အသန္႔စင္ဆံုး ဇမၺဴရဇ္ေရႊ အဆင့္ရေအာင္ သိဃၤနိတ္ေရႊကို ထပ္မံသန္႔စင္တဲ့နည္းေလး ေဖာ္ျပေပးလိုက္တယ္။
`သိဃၤနိတ္ေရႊ ၄ိ ၂ ံ ၂ ဆံ ၃ ႏွံ႔ (ႏွမ္း) ၁ မံုညင္(း) ၆ သံေခါင္ (သန္းေခါင္း) ၂ ကညစ္ေခ်ကို ၃ိ ၃ဴ ၁ဲ ၄ ံ ၂ ဆံ ၂ နံ ၁ မံုညင္ ၃ သံေခါင္ ၂ ကညစ္ေခ် တင္ေအာင္ ေလွ (ေလွာ္) မွ ဇမၺဴရဇ္ေရႊ ျဖစ္၏။´

ေရဂဏန္းကို ေဖာ္ျပတဲ့ေနရာမွာ ထုထည္ရွာပံုေတြ၊ ေရကန္ကေန ေရထုတ္တဲ့အခါ ၾကာမယ့္ အခ်ိန္နာရီ တြက္ပံုေတြကို ပုစၧာ ၅ ပုဒ္နဲ႔ ျပထားတယ္။ စိတ္၀င္စားစရာ ေကာင္းတဲ့ ပုစၧာတစ္ပုဒ္ကုိ တင္ျပေပးလိုက္ပါတယ္။
ပုစၧာ။ ဖလားတလံု(း)သဥ္ အ၀န္(း) ေျခာက္ေတာင္ ေစာက္ ၁ၤ (ေတာင္) ေရအျပဥ္ရွိ၏။ ထုိေရကို မံုဉင္ေစ့ရွိ ေဖာက္ေသာ္ ဘယ္မွ်ေလာက္ေသာကာ(လ)မွ ေရကံုအံ့နဥ္။
အေျဖ။ ၃ လႏွင့္ ၂ ရက္ ၉ နာရီ ႏွစ္ပါဒ္ ၆၂ ဗီဇနာမွ ေရကုန္၏။

ဆီမီးဂဏန္း တြက္နည္းထဲမွာလည္း ထုထည္ရွာနည္းကို အေျခခံၿပီး ဖေယာင္းတံုးႀကီးကေန ဖေယာင္းတုိင္ေတြ ျပဳလုပ္ရင္ ရလာမယ့္ ဖေယာင္းတုိင္ အေရအတြက္ကို ရွာတဲ့နည္းေတြ၊ ဖေယာင္းတုိင္ကုိ မီးထြန္းရင္ အခ်ိန္ဘယ္ေလာက္ၾကာမွ ကုန္မလဲလို႔ တြက္တဲ့နည္းေတြကို ပုစၧာ ၅ ပုဒ္နဲ႔ ေဖာ္ျပထားတယ္။

သစ္ပင္ဂဏန္းမွာေတာ့ သစ္ခြဲစိတ္ျဖတ္ေတာက္တာနဲ႔ ဆိုင္တဲ့ သစ္တြက္နည္းေတြ၊ သစ္လံုးကို ပါးပါးလႊာထုတ္တဲ့ တြက္နည္းေတြ အျပင္ သစ္ပင္ကုိ အေ၀းကၾကည့္ၿပီး အျမင့္ရွာနည္းေတြ အပါအ၀င္ ပုစၧာ ၇ ပုဒ္နဲ႔ ေဖာ္ျပထားတယ္။ သစ္ပင္အျမင့္ရွာပံုက ဂ်ီၾသေမႀတီဘာသာရပ္ (Geometry) ကို အေျခခံထားတယ္။

ေလွဂဏန္းကို ျပရာမွာ သေဘၤာနဲ႔ ခရီးထြက္ရင္ ၾကာျမင့္ခ်ိန္၊ ဆိုက္ေရာက္ခ်ိန္ ေန႔ရက္ကို တြက္တဲ့ ပုစၧာေတြနဲ႔ အကၡရာသခၤ်ာ (Algebra) သေဘာပါတဲ့ ဆင္၊ ျမင္း၊ ကၽြဲ၊ ႏြား၊ ေလွနဲ႔ တစ္ဖက္ကမ္းကုိ ကူးတဲ့ ပုစၧာမ်ိဳးေတြကို နမူနာပုစၧာ ၅ ပုဒ္နဲ႔ တြက္ျပထားတယ္။

သားေရဂဏန္းမွာေတာ့ သားေရခ်ပ္ကို လွီးျဖတ္ရာမွာ ေလးေထာင့္ပံု၊ စက္၀ိုင္းပံု စတဲ့ ပံုစံ အမ်ိဳးမ်ိဳးရဲ႕ ဧရိယာနဲ႔ အ၀န္းတြက္နည္းေတြကုိ ပုစၧာ ၅ ပုဒ္နဲ႔ တြက္ခ်က္ျပထားတယ္။

ေျမဂဏန္းမွာ ေျမႀကီးကေန အုတ္ထုတ္ရာမွာ ထြက္ရွိမယ့္ အုတ္ခ်ပ္ေရ ခန္႔မွန္းပံု၊ ၿမိဳ႕႐ိုး တုိက္တာ အိုးအိမ္ တည္ေဆာက္ရာမွာ အုတ္လိုအပ္မႈ လယ္ယာေျမကြက္ ပံုစံအမ်ိဳးမ်ိဳး ပယ္ဖြဲ႕နည္းေတြကို ဥပမာ ပုစၧာေပါင္း ၃၀ နဲ႔ က်ယ္က်ယ္ျပန္႔ျပန္႔ ေဖာ္ျပထားတယ္။

တတိယပိုင္းမွာ နည္းတဆယ့္ေျခာက္ပါး ဆိုတဲ့ ေခါင္းစဥ္နဲ႔ သခၤ်ာနည္းေပါင္း ၁၆ နည္းကို ပုစၧာေပါင္း ၇၆ ပုဒ္နဲ႔ ေဖာ္ျပထားတယ္။ အဲဒီနည္းေတြကုိ အက်ဥ္းခ်ဳပ္ အေနနဲ႔ ေဖာ္ျပရရင္ ႏွစ္ထပ္တုိးတြက္နည္း၊ အခ်ိဳးတြက္နည္း၊ မေရမရာညီမွ်ျခင္း (Indeterminate equation) တြက္နည္း၊ သခၤ်ာေပါင္းပြားကိန္း (Arithmetic progression) တြက္နည္း၊ သခၤ်ာဆပြားကိန္း (Geometric progression) တြက္နည္း၊ အကၡရာသခၤ်ာ ညီမွ်ျခင္း (Algebra equation) တြက္နည္း၊ ဆခြဲကိန္း တြက္နည္း၊ ဘံုသုဥ္းကိန္း တြက္နည္း တို႔ ျဖစ္ပါတယ္။

ဒီက်မ္းရဲ႕ ေနာက္ဆံုးအပုိင္း စတုတၳပိုင္းမွာေတာ့ ေရွ႕ပိုင္းက နည္းေတြကို အေျခခံၿပီး ပုစၧာေပါင္း ၃၀ ကို ထပ္ၿပီး တြက္ျပထားပါတယ္။

ဂဏန္းသခၤ်ာ ပညာ၀ၯနက်မ္းကို ျခံဳငံုၾကည့္ရင္ ေရွးျမန္မာေတြရဲ႕ လယ္ယာအိုးအိမ္ စတဲ့ စား၀တ္ေနေရး လူေနမႈစနစ္ကုိ လက္ေတြ႕ အေထာက္အကူျပဳတဲ့ သခ်ၤာတြက္နည္းေတြကုိ ေဖာ္ျပထားေၾကာင္း ေတြ႕ရတယ္။ ဒါ႔အျပင္ စက္၀ုိင္းေတြရဲ႕ ဧရိယာ၊ စက္လံုး၊ ထုလံုး၊ ထုခၽြန္ေတြရဲ႕ ထုထည္ရွာပံု၊ ဂဲၾသေမႀတီရဲ႕ အေျခခံေတြ၊ သခၤ်ာေပါင္းပြားကိန္း၊ ဆပြားကိန္း၊ အခ်ိဳးဆက္ေတြ၊ အကၡရာသခၤ်ာတြက္နည္းေတြကိုပါ ထည့္သြင္း ေဖာ္ျပထားတာကို ေထာက္႐ႈမယ္ဆိုရင္ အဲဒီအခ်ိန္က ျမန္မာေတြရဲ႕ သခၤ်ာအဆင့္ ျမင္းမားေၾကာင္း ေတြ႕ရတယ္။ ဗဒံုမင္း လက္ထက္ မတုိင္မီကတည္းက ျမန္မာ့ သခၤ်ာပညာဟာ ပီပီျပင္ျပင္ အဆင့္ျမင့္ျမင့္ ရွိေနၿပီ ဆုိတာကို ဒီ ၁၇၇၄ ခုနစ္က သခၤ်ာက်မ္းနဲ႔ လက္ဆုတ္လက္ကုိင္ ျပၿပီး သက္ေသထူလိုက္ပါေတာ့တယ္။

ေရွးေခတ္ ျမန္မာသိပၸံက်မ္းမ်ား – ေဒါက္တာ မ်ိဳးသန္႔တင္ စာအုပ္မွ ထုတ္ႏႈတ္ တင္ျပပါသည္။

ေရွးေခတ္ ဓာတုေဗဒ ပညာရပ္

ျမန္မာႏုိင္ငံမွာ ဓာတုေဗဒ ဓာတ္ေဆး (Chemicals) ေတြကို ပုဂံေခတ္ ကတည္းက စၿပီး သံုးတတ္တဲ့ အေလ့အဓ ရွိေနၿပီလို႔ ေက်ာက္စာ အေထာက္အထား အရ သိရပါတယ္။ ပုဂံၿမိဳ႕ေဟာင္း ေစာလွ၀န္းဘုရား အနီး အမတ္ အသ၀တ္ ဓမၼာမယား ေက်ာက္စာမွာ ေတြ႔ႏုိင္ပါတယ္။ က်မ္းကုိး က်မ္းကားနဲ႔ စၿပီး ေတြ႕ရတာကေတာ့ ၁၇၅၉ ခုနစ္က သေဘၤာေဆးစာ အမည္ရွိတဲ့ ေပစာမူအရ သိရတယ္။ ကုန္းေဘာင္ေခတ္အစ အေလာင္းမင္းတရား လက္ထက္မွာ ေရးမွတ္ထားခဲ့တဲ့ သေဘၤာေဆးစာ ဆိုတဲ့ ေပမူဟာ ဓာတုေဗဒက်မ္း တစ္ဆူပါပဲ။ အထဲမွာ ပါတဲ့ စာသားတခ်ိဳ႕အရ အဲဒီက်မ္းဟာ ျမန္မာႏုိင္ငံနဲ႔ အဲဒီအခ်ိန္က အဆက္အသြယ္ ရွိေနတဲ့ ေပၚတူဂီေတြ ဆီကေန ကူးယူထားတယ္လုိ႔ သိရတယ္။
မူရင္းက်မ္းမွာ ထုတ္လုပ္နည္းေပါင္း ၁၀၀ ေက်ာ္ ေဖာ္ျပထားတယ္။ အဲဒါေတြကို မ်ိဳးတူမ်ိဳးတူ အစုပဲ ဒီအတိုင္း အဆင္ေျပသလို ျပထားေတာ့ အားလံုးဟာ ျပန္႔လ်ားႀကီး ျဖစ္ေနတယ္။ ဒါကို တူရာတူရာ စုစည္းၿပီး အုပ္စုဖြဲ႕လိုက္ရင္ အုပ္စု (၃၀) ရလာတယ္။ အဲဒါကို အက်ဥ္းခ်ဳပ္မွ် ေဖာ္ျပခ်င္ပါတယ္။

  1. ဆင္စြယ္လုပ္ငန္း – အစိမ္းဆိုးနည္း၊ ဆင္စြယ္ေပ်ာ့နည္း။
  2. သေဘၤာေဆးႏွင့္ ေငြမင္လုပ္နည္း (၃) နည္း။
  3. အ႐ိုး အနက္ဆိုးနည္း၊ အ႐ိုးေပ်ာ့နည္း။
  4. ပုလဲတု လုပ္နည္း။
  5. ေရႊလုပ္ငန္း – ေရႊေရး ေရႊခ်နည္း၊ သံေပၚ ေရႊေရးနည္း၊ ေရႊခ်နည္း (၂) နည္း၊ ေရႊပင္ ေငြပင္ စိုက္နည္း (၄) နည္း၊ ေရႊမႈန္႔ စားေဆးေဖာ္နည္း (၂) နည္း၊ သံ ေရႊေရာင္တင္နည္း၊ ေရႊေရာင္ေရးနည္း (၂) နည္း ေရႊ အတုခ်က္နည္း။
  6. ေၾကးနီလုပ္ငန္း – ေၾကးနီျဖဴနည္း (၂) နည္း၊ ေၾကး၀ါ ေၾကးနီ ေဖာ္နည္း၊ သံေၾကးနီလုပ္နည္း။
  7. ေရျပင္း (Acid) လုပ္နည္း (၅) နည္း။
  8. မီးစံုး (Phosphorus) ခ်က္နည္း (၂) နည္း။
  9. သတၳဳ အရည္ေပ်ာ္ အကူပစၥည္း (Flux) လုပ္နည္း (၅) နည္း။
  10. ဒုတၳာ ဆီခ်က္နည္း (၃) နည္း။
  11. သႏၶာ၊ ဥႆဘုရား ႏွင့္ ေက်ာက္မ်က္ ရတနာ အတုလုပ္နည္း။
  12. သံပင္ စုိက္နည္း။
  13. ေလာင္မီး ေဖာ္နည္း (၃) နည္း။
  14. ဖန္ခ်က္နည္း (၁၁) နည္း။
  15. သစ္ပင္ဆား (Potassium Carbonate) ထုတ္လုပ္နည္း။
  16. မိန္လာ မ်ိဳးစံု လုပ္နည္း (၁၂) နည္း။
  17. သစ္သား အေရာင္တင္ဆီ လုပ္နည္း (၃) နည္း။
  18. သစ္သီး၊ သစ္ေစ့၊ ၾကက္ဥတို႔မွ အဆီထုတ္နည္း
  19. ျပဒါး သန္႔စင္နည္း။
  20. လက္ခ်ား ျပဳလုပ္နည္း။
  21. ကန္ပြင့္ ခ်က္နည္း။
  22. မွန္ျပဒါးတင္နည္း၊ ေဆးေရးနည္း။
  23. တ႐ုတ္ ပန္းကန္ လုပ္နည္း။
  24. ခ်ည္ အ၀တ္ဆိုးေဆး လုပ္နည္း (၆) နည္း။ ခ်ဳပ္ေဆး ေဖာ္နည္း။
  25. သစ္သီးမ်ား တာရွည္ခံေအာင္ ထားသုိနည္း။
  26. သံလိုက္အိမ္ေျမႇာင္ လုပ္နည္း။
  27. တဏွာကၽြေဆး ေဖာ္နည္း (၂) နည္း။
  28. သံဂုဏ္ဂမၼံ အားေဆးေဖာ္နည္း (၂) နည္း။
  29. ဆံပင္ မျဖဴေအာင္ လုပ္နည္း
  30. ၀က္ျခံေပ်ာက္ေဆး ေဖာ္နည္း။

အေပၚမွာ ျပထားတဲ့ နည္းေတြကို အေျခခံ ဓာတုကုန္ထုတ္ ပညာနည္းစဥ္ေတြ ျဖစ္တဲ့ က်ိဳခ်က္ျခင္း၊ အေငြ႕ျပန္ျခင္း (Evaporation) ၊ ေပါင္းခံျခင္း (Distillation) ၊ မီးျဖင့္ေလွာ္ျခင္း၊ ျပဳတ္ျခင္း၊ အပူတုိက္ျခင္း၊ မီးအံုးျခင္း၊ မီးကင္ျခင္း၊ မီးဖုတ္ျခင္း၊ အေျခာက္ခံျခင္း၊ အေအးခံျခင္း၊ အမႈန္႔ႀကိတ္ျခင္း၊ စကာခ်ျခင္း၊ ေမႊျခင္း၊ ႏွဲျခင္း၊ အရည္စိမ္ျခင္း၊ အရည္ေဖ်ာ္ျခင္း၊ အနည္ထိုင္ အၾကည္ခံျခင္း၊ အရည္စစ္ျခင္း၊ ဓာတ္စြဲကပ္ျခင္း (Absorption)၊ အဆီထုတ္ျခင္း (Oil Extraction) စတဲ့ လုပ္ငန္းစဥ္ေတြနဲ႔ ေဆာင္ရြက္တယ္။ အပူေပးတဲ့ေနရာမွာ ထင္းမီး၊ မီးေသြးမီးကို သံုးတယ္။ တစ္ခါတစ္ေလ တိုက္႐ိုက္ အပူေပးၿပီး တစ္ခါတစ္ရံ ေရ၊ သဲ၊ ဖြဲ၊ ႏြားေခ်း၊ ျမင္းေခ်းေတြနဲ႔ ၾကားခံထားၿပီး အပူေပးလို႔ မီးအရွိန္ကို လိုသလို ထိန္းခ်ဳပ္ႏုိင္တယ္။

အဲဒီလို ထုတ္လုပ္တဲ့ေနရာမွာ သံုးတဲ့ ကိရိယာေတြ၊ ကုန္ၾကမ္းေတြ ( ဓာတုပစၥည္းမ်ား၊ သစ္ပင္ထြက္ ပစၥည္းမ်ား န႔ဲ လူ တိရိစၧာန္ရဲ႕ ပစၥည္းမ်ား ) ကို ၾကည့္ၿပီး အဲဒီေခတ္က သိပၸံပညာ အဆင့္အတန္းကို ေလ့လာႏုိင္တယ္။

ထုတ္လုပ္မႈ ကိရိယာမ်ား
အေငြ႕ျပန္ ေပါင္းခံရန္ လံဘိကာပ (Alembic) ေပါင္းေခ်ာင္၊ စဥ့္သုတ္အိုးေကာက္၊ ခံအိုး (Condenser Receiver)၊ ဖန္ခံအိုး၊ ခဲမျဖဴ ပြတ္ခံအိုး၊ အလုိက္ကလုိက္။
အရည္က်ိဳရန္၊ ျပဳတ္ရန္၊ ေလွာ္ရန္ ေျမအိုး၊ ေၾကးအိုး၊ သံအိုး၊ ဖန္အိုး၊ သမၸရာပိုင္း။
မီးျပင္းတုိက္၍ က်ိဳရန္ လံု၊ မိုက္၊ မိုက္လံု၊ မိုက္ခြက္၊ စဥ့္သုတ္မိုက္၊ စဥ့္ျဖဴသုတ္မိုက္၊ စဥ့္ျဖဴလိမ္းမိုက္၊ ဖန္ျဖဴ အတြင္းၿပီးမိုက္၊ မိုက္ေစာက္၊ စေလာင္းပါမုိက္။
အရည္စိမ္၊ အရည္ေဖ်ာ္၊ အနည္ထိုင္ရန္ စဥ့္အိုး၊ ေႂကြအိုး၊ အင္တံု၊ ေျမပံုး၊ ဖန္ဖလား၊ ဖန္အိုးလက္ရွည္၊ ပုလင္းႀကီး၊ ေညာင္ေရအိုး အ၀က်ယ္။
ေမႊရန္ သံဇြန္း၊ သံေယာင္းမ။
အမႈန္႔ႀကိတ္ရန္ ေၾကးဆံု၊ ေက်ာက္ျပင္။
စကာခ်ရန္ အ၀တ္၊ ပုဆိုး။
ဆီထုတ္ရန္ အရည္စစ္သားေရအိတ္၊ အိတ္ကို ညစ္ယူရန္ အပူေပးႏုိင္သည့္ ေၾကးညႇပ္၊ သံျပားညႇပ္။
ပုဂံေႂကြရည္သုတ္ ရာတြင္ ညႇိေပးသည့္ ယုန္ေမႊးစုတ္တံ၊ ႏြားေမႊးစုတ္တံ။
အေထြေထြသံုးရန္ ဖန္ခြက္၊ ပန္းကန္ျပား၊ ဖန္လံုး၊ မွန္ျပား၊ စကၠဴျဖဴ၊ ေရျပင္းခ်က္ဖို၊ အုိးထိန္းစက္။

ဓာတုေဗဒ ပစၥည္းမ်ား
ေရျပင္း၊ ငရဲမီး (Acid) ၊ ပံုးရည္ျပင္း၊ သံုးခါျပန္ ပံုးရည္၊ ထန္းရည္ပံုးရည္ (Acetic Acid) ၊ အသစ္ညႇစ္ သံပုရာရည္ (Citirc Acid) ၊ အိႏၵနံပံုးရည္ (Lead monoxide) ၊ အာေဂၚေရဆီ၊ ေရဘုရင္ (ေတာ္၀င္ အက္ဆစ္၊ Aqua regia) ၊ ကကၠဴကမည္း (Benzonic Acid) ၊ ျပဒါး၊ ဟသၤပဒါး၊ အမာလာဂမာ (Amalgam) ၊ ေရႊဆိုင္း၊ စိန္ျဖဴ (Arsenic) ၊ ေဆးဒါန္း၊ ကန္႔၊ ခဲမ၊ ခဲမပုတ္၊ ခဲျပာ၊ ခဲမျပာ၊ ခဲမနက္ (Graphite) ၊ ေ၀ွာ္ဆ၀ေရာ၊ ေလာင္မီး (Phosphorus) ၊ ခဲမျဖဴ (ဘင္၊ သလြဲျဖဴ၊ Pewter) ၊ ခေနာက္စိမ္း (Antimony) ၊ ေဘာ္ (Silver) ၊ ရြက္နီေဘာ္၊ ဂၽြတ္ (Bismuth) ၊ မီးေသြး၊ က်ပ္ခုိး၊ သံ၊ သံမႈန္႔၊ သံတစဥ္းစာ၊ သံျပာ၊ သံမဏိျပာ၊ သံဂံုဂမံ (Ferric oxide) ၊ ေၾကးနီ၊ ေၾကး၀ါ၊ ဒုတၳာ၊ ဒုတၳာဆီ၊ ဒုတၳာရည္ (Blue vitorial, Copper sulphate) ၊ ယမ္း၊ ယမ္းျပန္ၿပီး၊ ယမ္းစိမ္း၊ တာတ႐ု၊ တာတဂူ၊ တာတလူ (Nitre, Salpeter, Potassium nitrate) ၊ ဇ၀က္သာ (Salammoniac, Ammonia chloride) ၊ လက္ခ်ား (Borax, Sodium Pyroborate) ၊ သစ္ရြက္ျပာ၊ စဖုိျပာ (Potassium carbonate) ၊ မေဖာက္ထံုး၊ ေျမျဖဴ၊ အာ႐ုဒါ၊ အာ႐ု၀ါ (အရက္ဆား)၊ ေက်ာက္ခ်ဥ္၊ ဆား (Sodium chloride) ၊ သဲ၊ အုတ္မႈန္႔၊ အုတ္နီခဲ၊ ေျမအိုးမႈန္႔၊ အရက္နီ၊ ဘရံအရက္ (Brandy) ၊ အာရေကာ္ (Alcohol) ၊ သင္းတြဲစိမ္းမႈန္႔၊ သေႏၶာဆား၊ တေရမင္တီနာဆီ၊ ေရာဘာရဘူ (ထင္း႐ွဴးဆီ)၊ အိႏၵနံေက်ာက္၊ ႏွင္းရည္၊ ပ႐ုပ္၊ ေရနံဆီ၊ ကတၱရာဆီ၊ ေျမဖေယာင္း၊ နိပေဆး၊ ေသနတ္ေက်ာက္၊ အင္ၾကင္းေက်ာက္၊ သံလုိက္ေက်ာက္၊ ေက်ာက္သလင္း၊ ေက်ာက္စစ္။

အပင္ထြက္ ပစၥည္းမ်ား
ဖံုးမသိမ္ရြက္၊ သမင္စမ၊ သမင္စဖို၊ ငွက္ေပ်ာ၊ လိပ္စေရြ၊ မဲႀကီးရြက္၊ ထေနာင္းၾကဴ၊ သက္ကယ္၊ အေမွာ္နရကူေစ့၊ ရွားေပါက္ေစ့၊ သရက္ပြင့္၊ သရက္ေစ့၊ အုတ္ရွစ္ေစ့၊ အုတ္ရွစ္ဆီ၊ ေပါင္ပဲေစ့ (မာလတိ) ၊ ေပါင္ပဲ့ဆီ၊ ပိုက္ဆံေစ့၊ ပုိက္ဆံဆီ၊ ခ်ဥ္သီးေစ့၊ င႐ုတ္ေကာင္း၊ ဖာလာ၊ ဇီယာ၊ စမံုမ်ိဳးငါးပါး၊ ပၪၥကနီသီး၊ ကညင္သီး၊ သေျပေစ့၊ သေျပသား၊ သေျပဆီ၊ ႐ံုးပတီသီး (ပၪၥငါးပါး)၊ က်စုသီး၊ လင္းေနဆီ၊ သင္းတြဲကညင္ဆီ၊ အုန္းဆီ၊ ရွားေဆးအဆီ၊ ဘိန္း၊ သစ္က်ပိုး၊ ေတာရပ္ေခါက္၊ ဇာတိပၹိဳလ္ပြင့္၊ ေလးညႇင္းပြင့္၊ သေစၥး၊ ခ်ိပ္၊ ရွိန္းခို၊ ကနခို၊ ေၾကာင္ပန္း၊ မုတ္၊ ေရွာက္ခြံ၊ ခ်င္းေျခာက္၊ ဟင္းႏုႏြယ္၊ ပိႏၷဲႏြယ္၊ နႏြင္းတက္၊ ထန္းႏုိ႔၊ မဲနယ္၊ သၾကားပြင့္၊ ဂ်ံဳမႈန္႔၊ တိန္းညက္၊ ထန္းလ်က္။

လူတိရိစၧာန္တို႔၏ ပစၥည္းမ်ား
လူ႔အံဘတ္၊ လူ႔က်င္ႀကီး၊ လူ႔က်င္ငယ္ (Urine phosphate) ၊ ျမင္းေခ်း၊ ႏြားေခ်း၊ ေထာပတ္၊ ၀က္ဆီ၊ ဆိတ္ဆီ၊ ႏြားဆီ၊ ကၽြဲဆီ၊ ေခြးဆီ၊ ၀မ္းဘဲဆီ၊ ကင္းပုစြန္ဆီ၊ ေခြးမႏုိ႔၊ ခြာအမ်ိဳးမ်ိဳး၊ သမင္ဂ်ိဳ၊ ဂ်ိဳအမ်ိဳးမ်ိဳး၊ အမဲ႐ိုး၊ အေမႊးအေတာင္ အမ်ိဳးမ်ိဳး၊ ၾကက္ဥအကာ၊ ပရြက္ေကာင္၊ ခါခ်ဥ္ေကာင္။

က်မ္းႀကီး တစ္ေစာင္လံုးမွာ အေရးအသားပုိင္း အံၾသရေလာက္ေအာင္ တိက်မႈရွိတယ္။ စနစ္က်တယ္။ ေရျပင္းခ်က္တဲ့ဖို တည္ေဆာက္ပံု ေဖာ္ျပတဲ့ေနရာမွာ ဟာကြက္ မရွိေအာင္ အေသးစိတ္ ေဖာ္ျပထားပံုက ႏွစ္လိုဖြယ္ေကာင္းတယ္။ မီးေပးမီးယူ ထုတ္လုပ္မႈ ထိန္းခ်ဳပ္ပံု စနစ္ကလည္း အလြန္ သိပၸံနည္း က်လွတယ္။ လြန္ခဲ့တဲ့ ႏွစ္ေပါင္း ရာနဲ႔ခ်ီတဲ့ အခ်ိန္ကတည္းက ျပဳစုထားတဲ့ ျမန္မာတို႔ရဲ႕ ဓာတုေဗဒ ထုတ္လုပ္ေရးတစ္ရပ္ ျဖစ္ေပမယ့္ အခုေခတ္ အဆင့္နဲ႔ ခ်ိန္ထိုးၾကည့္ရင္ ေရးသားပံုက ေရပက္မ၀င္ေအာင္ ရွိေနလို႔ ဂုဏ္ယူစရာ သိပ္ေကာင္းတယ္။
ဓာတုေဗဒ ပညာရပ္ ပုိင္းက သံုးသပ္ရင္လည္း ဓာတုပညာရပ္ကို စခဲ့တဲ့ ေရွးေခတ္ အဂၢိရတ္ ဆရာႀကီးေတြရဲ႕ ယမ္းငရဲမီး၊ ကန္႔ငရဲမီး၊ ဆားငရဲမီး နဲ႔ ေရႊစား ငရဲမီး ထုတ္လုပ္ပံု နည္းစနစ္ေတြနဲ႔ ပံုစံတူတာ ေတြ႕ရတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ျမန္မာေတြဟာ အဲဒီ အခ်ိန္ကတည္းက မွန္ကန္တဲ့ ဓာတုေဗဒ ပညာ လမ္းေၾကာင္းေပၚကုိ ေျခခ်မိေနၿပီ ဆိုတာ သိသာ ထင္ရွားပါတယ္။ ဒါေတြကို ၾကည့္ၿပီး ေရွးေခတ္ ဓာတုေဗဒ ပညာရပ္ဟာ ေရႊျဖစ္ ေငြျဖစ္ စိတ္ကူးယဥ္ဆန္တဲ့ ၀ိဇၨာ ပညာရပ္ခ်ည္း မဟုတ္ဘဲ သိပၸံပညာရပ္ေတြလည္း ရွိေသးတယ္ဆိုတာ ျမင္သာထင္သာေအာင္ တင္ျပလိုက္ပါတယ္။

ဤပို႔စ္ကို ေရွးေခတ္ျမန္မာသိပၸံက်မ္းမ်ား – ေဒါက္တာမ်ိဳးသန္႔တင္ မွ နားလည္သလို ျပန္လည္ ေကာက္ႏႈတ္ ကုိးကား၍ ေဖာ္ျပလိုက္ပါသည္။


ျမန္မာႏိုင္ငံမွ ေငြစကၠဴမ်ား

ကိုလိုနီေခတ္ကေနစၿပီး ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ သံုးဖူးတဲ့ ေငြစကၠဴေတြကို ရႏိုင္သေလာက္ စုစည္းၿပီး တင္ျပလိုက္ပါတယ္။ ကၽြန္ေတာ္တို႔ ျမန္မာႏိုင္ငံသားေတြ ျဖစ္ေနၾကပါလ်က္နဲ႔ ဒီႏို္င္ငံမွာ လက္ရွိသံုးစြဲလို႔ရေနေသးတဲ့ ေငြစကၠဴေတြအားလံုးကို လူငယ္တခ်ိဳ႕ ျမင္ေတာင္မျမင္ဖူးေတာ့ပါဘူး။ ဒီကြက္လပ္ေလးကို ျဖည့္ေပးခ်င္လို႔ ကိုယ့္မွာရွိတဲ့ ေငြစကၠဴေရာ၊ မရွိတာေတြကို အင္တာနက္မွာ ရွာၿပီးေတာ့ အခုလို တင္ျပလိုက္တာပါ။ ဗဟုသုတရမယ္လို႔ ယံုၾကည္ပါတယ္။ လြတ္လပ္ေရးရၿပီးေခတ္ေနာက္ပိုင္း ထုတ္ေ၀တဲ့ ေငြစကၠဴအားလံုးနီးပါး ကၽြန္ေတာ္အျပင္မွာ ျမင္ဖူးပါတယ္။ ဂ်ပန္ေခတ္နဲ႔ ကိုလိုနီေခတ္က ေငြစကၠဴေတြကိုေတာ့ အင္တာနက္ကပဲ ရွာထားတာပါ။
ကိုယ္ၾကည့္ၿပီးလို႔ရွိရင္လည္း တျခားလူေတြကို ၫြန္ေပးေစခ်င္ပါတယ္။ ေနာက္ၿပီး ဒီမွာရွိတဲ့ ေငြစကၠဴပံုေတြကို ကၽြန္ေတာ္ အသည္းအသန္ရွာထားတာ ဆိုေပမယ့္လည္း အားလံုးကို သိေစခ်င္တဲ့ဆႏၵ အျပည့္နဲ႔ပါ။ ဒါေၾကာင့္ ဒီေငြစကၠဴပံုေတြကို ႀကိဳက္သလို ကူးယူျပန္႔ပြါးေပးၾကပါ။ အကယ္၍ ကၽြန္ေတာ့ဆီမွာ လိုအပ္ေနတဲ့ပံုတခ်ိဳ႕ ရွိမယ္ဆိုရင္လည္း မွ်ေ၀ေပးပါဦးလို႔ ေတာင္းဆိုခ်င္ပါတယ္။ ဂ်ပန္ေခတ္ကေနစၿပီး ရွိရမယ့္ေငြစကၠဴေတြ ျပည့္ျပည့္စံုစံုရွိမယ္လို႔ ယူဆတယ္။ ကိုလိုနီေခတ္မွာ အိႏၵိယရဲ႕ ျပည္နယ္တစ္ခုအေနနဲ႔ ရွိေနေပမယ့္ ျမန္မာႏိုင္ငံအတြက္ ေငြစကၠဴသီးသန္႔ ထုတ္တာလည္းရွိသလို `ဗမာျပည္တြင္ သံုးႏိုင္သည္´ လို႔ေရးၿပီး ထုတ္တာလည္းရွိတယ္။ ကိုလိုနီေခတ္က ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ သံုးလို႔ရတဲ့ ေငြစကၠဴက အမ်ားႀကီးလိုေနေသးတယ္။ ထပ္ရွာရဦးမယ္။ ရွိရင္လည္း မွ်ေ၀ေပးပါဦးလို႔ ေတာင္းဆိုပါရေစ။
၁၉၄၄ ခုနစ္မွာ `ဂ်ပန္ႏိုင္ငံေတာ္အစိုးရ´ ဆိုတဲ့နာမည္နဲ႔ ေငြစကၠဴေတြ ထုတ္ထားတာေတြ႕ရသလို `ဗမာႏိုင္ငံေတာ္ဘဏ္´ ဆိုတဲ့နာမည္နဲ႔ ထုတ္ထားတဲ့ ေငြစကၠဴေတြလည္းေတြ႕ရတယ္။ ၁၉၄၈ ခုနစ္မွာ တစ္က်ပ္တန္ကို ဗမာႏိုင္ငံအစိုးရ ဆိုတဲ့နာမည္နဲ႔ထုတ္ၿပီး ၁၉၅၃ ခုနစ္မွာ အဲဒီ ဒီဇိုင္းကို မေျပာင္းဘဲ `ျပည္ေထာင္စုျမန္မာႏိုင္ငံေတာ္ဘဏ္´ ဆိုတဲ့နာမည္နဲ႔ ေျပာင္းထုတ္တယ္။ ေနာက္ထူးျခားခ်က္တစ္ခုကေတာ့ အမ်ားသိတဲ့အတိုင္းပဲ ၁၉၉၄ ခုနစ္က ထုတ္ခဲ့တဲ့ ၅၀၀က်ပ္တန္ နဲ႔ ၁၉၉၈ ခုနစ္မွာ ထုတ္ခဲ့တဲ့ ၁၀၀၀က်ပ္တန္ ေငြစကၠဴေတြကို ၂၀၀၄ ခုနစ္မွာ ဒီဇို္င္းလံုး၀မေျပာင္းဘဲ အရြယ္အစားေသးၿပီး ထပ္မံထုတ္ခဲ့တာပဲ။ ေနာက္ၿပီး ၂၀၀၅ ခုနစ္က ၅၀၀၀က်ပ္တန္ေငြစကၠဴေတြ ပံုႏွိပ္ၿပီးလို႔ ထြက္ေတာ့မယ္ဆိုတဲ့ ေကာလဟာလေတြ ထြက္ခဲ့တယ္။
ထြက္ခဲ့ဖူးတဲ့ေငြေတြထဲမွာ ၁၉၁၇ ခုနစ္ထုတ္တဲ့ Rupees Two Annas Eight ( Rs. 2/8 ) ဆိုတဲ့ ေငြစကၠဴရဲ႕ တန္ဖိုးကို နားမလည္ဘူး။ အဲဒီေခတ္က ၁႐ူပီး (Rupee) ကို ၁၀၀ စန္႔ (Cent) ရွိတယ္။ ဒါဆို အဲဒီ Annas ဆိုတာကေကာ ဘာလဲ။ အဘိဓာန္ရွာၾကည့္မွ Anna ဆိုတာ Rupee ရဲ႕ ၁၆ ပံု ၁ ပံု ဆိုတာသိရတယ္။ ျမန္မာလိုေျပာရင္ တစ္ပဲ ေပါ႔။ ဒါဆို ၁၉၁၇ ခုနစ္က ထုတ္တဲ့ Rupee Two Annas Eight ဆုိတဲ့ ေငြစကၠဴက တစ္မတ္တန္ပဲ ျဖစ္ရမယ္။ အဲဒါ အိႏၵိယအစိုးရကထုတ္တာ။ ၁၉၄၂ ခုနစ္မွာက်ေတာ့ 1/4 Rupee လုိ႔ ရွင္းရွင္းလင္းလင္းေရးထားေတာ့ တစ္မတ္မွန္းတန္းသိတာေပါ႔။
အေႂကြေစ့ေတြကိုေတာ့ ရွာတုန္းပဲရွိေသးတယ္။ သိပ္မေတြ႕ေသးဘူး။ ရခုိင္ကိုေရာက္တုန္းက ျပတိုက္မွာ ရခိုင္ဒဂၤါးေတြ ေတြ႕ခဲ႔လို႔ အကုန္ ဓါတ္ပံု႐ိုက္ယူလာခဲ့တယ္။ အဲဒါေတြက Editing လုပ္တုန္းရွိေသးတယ္။
လုိတာေလးေတြ ရွိရင္၊ သိရင္ ထပ္ျဖည့္ေပးခဲ့ပါဦးလို႔ ထပ္ေျပာပါရေစ။

အမွန္အတိုင္းေျပာရရင္ က်ေနာ္ပို႔စ္ေတြမွာ ပံုေတြအမ်ားႀကီး မတင္ခ်င္ပါ။ မလႊဲသာလို႔ ပံုတင္ရမယ္ဆိုရင္ အဲဒီပံုကို တတ္ႏိုင္သေလာက္ ေသးေအာင္လုပ္ပါတယ္။ ဘာလို႔မတင္ခ်င္လဲဆိုေတာ့ ပံုေတြအမ်ားႀကီးတင္ရင္ ဘေလာ့ဂ္တက္ဖို႔ အေတာ္ေႏွးမွာမို႔ပါ။ က်ေနာ္ဘေလာ့ဂ္ကို တင္ဖို႔ အမ်ားဆံုး တစ္မိနစ္ေလာက္ပဲ အခ်ိန္ၾကာေစခ်င္တယ္။ တစ္မိနစ္အၾကာမွာ စဖတ္လို႔ရရမယ္။
အခု ဒီပိုက္ဆံပံုေတြကို တင္ဖို႔ အင္မတန္ ၀န္ေလးေနခဲ့ပါတယ္။ မၾကာေအာင္ ဘယ္လိုလုပ္မလဲလို႔လဲ အသည္းအသန္ စဥ္းစားခဲ့တယ္။ ဒီပိုက္ဆံေတြရဖို႔လည္း အေတာ္ႀကိဳးစားထားတာဆိုေတာ့ ကိုယ္တစ္ေယာက္တည္း ႀကိတ္ၿပီး မခံစားခ်င္ဘူး။ မွ်ေ၀ေပးခ်င္တယ္။ ဒါေၾကာင့္ ဘယ္လိုပဲျဖစ္ျဖစ္ တင္မယ္လို႔ ဆံုးျဖတ္ခဲ့တာ။ ေကာ္နက္ရွင္ တအားေႏွးေတာ့ ဒီပံုေတြအားလံုးတင္ဖို႔ ၉ နာရီနီးပါးေလာက္ အခ်ိန္ေပးခဲ့ရတယ္။ အေရးထဲေႏွးပါတယ္ဆိုမွ ဘန္းေက်ာ္သံုးရေတာ့ ေျပာေနဖို႔မလိုေတာ့ပါဘူး။
ဒါေၾကာင့္ ဒီပို႔စ္ေလးကို ၾကည့္ရင္လည္း စိတ္ရွည္ေပးၾကပါလို႔ ေတာင္းပန္ပါတယ္။ က်ေနာ္ရဲ႕ ႀကိဳးစားအားထုတ္ခဲ့မႈကို အသိမွတ္ျပဳတဲ့ အေနနဲ႔ေပါ႔ဗ်ာ။ ျမန္မာႏိုင္ငံသားတိုင္းနဲ႔ဆိုင္တဲ့ မွတ္တမ္းတစ္ခုအေနနဲ႔ က်န္ေနခဲ့ေစခ်င္ပါတယ္။



၁၉၃၇ ခုနစ္မွ ၁၉၄၅ ခုနစ္အထိ ထုတ္ေ၀ခဲ့ေသာ ေငြစကၠဴပံုမ်ား
၁၉၄၈ ခုနစ္မွ ၁၉၈၇ ခုနစ္အထိ ထုတ္ေ၀ခဲ့ေသာ ေငြစကၠဴပံုမ်ား
၁၉၉၀ ခုနစ္မွ ယခုအခ်ိန္ထိ ထုတ္ေ၀ခဲ့ေသာ ေငြစကၠဴပံုမ်ား